Historio > yarcento
Yarcenti:
20ma21ma22ma
Yardeki:

2000a2010a2020a2030a2040a
2050a2060a2070a2080a2090a
2100a


Yari:

20012002200320042005
20062007200820092010
20112012201320142015
20162017201820192020
20212022202320242025
20262027202820292030
20312032203320342035
20362037203820392040
20412042204320442045
20462047204820492050
20512052205320542055
20562057205820592060
20612062206320642065
20662067206820692070
20712072207320742075
20762077207820792080
20812082208320842085
20862087208820892090
20912092209320942095
20962097209820992100

La yaro 2024 (MMXXIV per Romala algarismi) esas bisextila yaro komencinta ye lundio segun Gregoriala kalendario. Ol esas la 24ma yaro de la triesma yarmilo, la 24ma yaro de la 21ma yarcento, e la 5ma yaro de la yari 2020a.

Dum la komenco di ca yaro, l'invado di Ukraina da Rusia, la Milito en Sudan, l'interna milito di Myanmar e la Milito Israel-Ramas duris. Dum la yaro, cirkume 76 landi, qui habitesas da preske 4 miliard individui, havos nacional o regional elekti.

Segun Chiniala horoskopo, 2024 esas la Yaro dil Drako.

Klimato ed ambiento en 2024

redaktar

L'efekti di klimatala modifikuri, nome globala varmesko, intensigesis en multa loki en 2024. En januaro, duris l'efekti di la sikeso che Amazoniana regiono di Brazilia. Plu kam 630 mil personi afektesis en 2023[1]. On previdis ke la natural inundadi yarala da Amazoniana riveri esos min intensa od admaxime egaleskos la historiala averaji dum la pluvoza sezono. Altralatere l'efekti di la sika sezono en la regiono esos plu grava en 2024 kam en 2023[2]. Ank en januaro komencis serioza sikeso en Zambia, judikata kom la maxim serioza en du yardeki, ed efektigis skarseso di nutrivi ed aquo. Prezidanto Hakainde Hichilema deklaris nacionala dizastro ye la 29ma di februaro[3]. La sikeso afektas 84 ek la 116 distrikti di la lando. Plu kam 1 miliono di pueri afektesas.

Ye la 6ma di marto komencis serio di inundadi en Pakistan ed Afganistan, qui produktabis til la 11ma di mayo preske 600 morti, di qui plu kam 330 en Afganistan[4]. La violentoza pluvegi kontrastis kun exajere sika vintro. Sika suli ne absorbis l'aquo efikive, do l'efekti di pluvego divenis plu grava. Ye la sequanta monato, eventis neexpektita pluvego sur Oman ed Unionita Araba Emirii - UAE. Dum 24 hori, pluvis 254,8 milimetri - to esas la mezavalora pluvo-quanto expektata por UAE dum la tota yaro[5]. Segun la meteorologiala centro di la lando, ol esis la maxim intensa pluvego enrejistrita dum 75 yari. En Oman adminime 19 personi mortis pro la pluvegi[5]. En estal Afrika, ciklono Hidaya formacesis ye la 30ma di aprilo proxim Seycheli. Ol frapis Tanzania per venti di plu kam 120 km/h ye la 3ma di mayo[6]. Malgre ne efektigar grandega destruktado, ol esis la 3ma e la maxim intensa ciklono qua frapis la regiono dum la historio.

En aprilo e mayo ank eventis forta pluvegi en Braziliana stato Rio Grande do Sul, nome en la centro e la nordo dil stato. Urbo Santa Maria recevis 436,2 milimetri di pluvo dum quar dii - triople la quanto expektata por la monato, to esas, 140 mm[7]. Segun statistiki publikigita ye la 5ma di mayo, 334 ek la 497 urbi di Rio Grande do Sul afektesis da pluvegi, qui produktabis til lore 75 morti ed afektabis 781 mil personi[8]. Che urbo Porto Xavier, weste del stato an la frontiero kun Arjentinia, fluvio Uruguay atingis 10 metri super lua mezavalora nivelo[9]. Altralatere, en marto ambientalisti* previdas ke la regiono Pantanal subisos lua maxim serioza sikeso de lua historio[10].

 
Basdeo Panday
 
Frank Farian
 
Alexey Navalni
 
Brian Mulroney
 
Frans de Waal

Nobel-premiiziti

redaktar
  1. Seca histórica no Norte tende a se agravar nas próximas semanas - Autoro: Geraldo Campos Jr. Publikigita da Poder360. Dato di publikigo: 7ma di oktobro 2023. Idiomo: Portugalana.
  2. Seca: Cheia dos rios do Amazonas será menos intensa em 2024, alerta SGB - Publikigita da Portal do Holanda. Dato di publikigo: 2ma di aprilo 2024. 
  3. Zambia: President Hichilema Declares Drought As A National Disaster and Emergency - Dato di publikigo: 1ma di marto 2024. Idiomo: Angla.
  4. Death toll from Afghanistan's floods exceeds 330 - Publikigita da MEHR News Agency. Dato di publikigo: 11ma di mayo 2024. Idiomo: Angla.
  5. 5,0 5,1 Qué causó la histórica tormenta que desató el caos en Dubái y generó severas inundaciones en la península arábiga - Publikigita da BBC. Dato di publikigo: 17ma di aprilo 2024. URL vidita ye 5ma di mayo 2024. Idiomo: Hispana.
  6. East Africa Floods: Cyclone Hidaya weakens; Kenya, Tanzania bear brunt of torrential rainfall - Dato di publikigo: 5ma di mayo 2024. 
  7. Shablono:Extrera ligilo
  8. Chuvas afetam 781 mil pessoas no RS; mortes sobem para 75 - Publikigita da Um Só Planeta. Dato di publikigo: 5ma di mayo 2024. 
  9. Cheia do Rio Uruguai alaga municípios do noroeste do Rio Grande do Sul - Publikigita da Um Só Planeta. Dato di publikigo: 5ma di mayo 2024. Idiomo: Portugalana.
  10. Pantanal terá a sua pior seca em 2024, estimam ambientalistas - Publikigita da Folha de S. Paulo. Dato di publikigo: 22ma di marto 2024. 
  11. Shweta, Sharma:Brics countries agree major expansion as six countries invited to join  Publikigita da The Independent.  Dato di publikigo: 24ma di agosto 2023.  URL vidita ye 24ma di agosto 2023.  Idiomo: Angla. 
  12. Japan earthquake death toll crosses 100 - Publikigita da Al Jazeera. Dato di publikigo: 6ma di januaro 2024. URL vidita ye 6ma di januaro 2024. Idiomo: Angla.
  13. Ethiopia signs pact to use Somaliland's Red Sea port - Publikigita da Reuters. Dato di publikigo: 1ma di januaro 2024. Idiomo: Angla.
  14. Plane engulfed in flames at Japan airport after collision kills 5 - Publikigita da NBC News. Dato di publikigo: 2ma di januaro 2024. Idiomo: Angla.
  15. Iran revises down death toll from Kerman attacks to 84 - Publikigita da Xinhua. Dato di publikigo: 4ma di januaro 2024. Idiomo: Angla.
  16. Her er kong Frederiks valgsprog – TV 2 - Publikigita da nyheder.tv2.dk. Dato di publikigo: 14ma di januaro 2024. Idiomo: Dana.
  17. Ucrânia derruba avião militar russo e mata 74 pessoas em Belgorod - Publikigita da UOL. Dato di publikigo: 24ma di januaro 2024. Idiomo: Portugalana.
  18. Death toll rises to 54 in southern Philippines landslide - Publikigita da Al Jazeera. URL vidita ye 11ma di februaro 2024. Idiomo: Angla.
  19. Ten dead, 20 others injured in multiple blasts in market in Somali capital - Publikigita da Al Jazeera. Dato di publikigo: 6ma di februaro 2024. Idiomo: Angla.
  20. Ukraine war: Dozens of Russian troops 'die in air strike' - Publikigita da BBC News. Dato di publikigo: 21ma di februaro 2024. Idiomo: Angla.
  21. Israel abre fogo, mata ao menos 112 e fere centenas que esperavam por comida em Gaza, diz Ministério da Saúde palestino - Publikigita da CNN. Dato di publikigo: 29ma di februaro 2024. Idiomo: Portugalana.
  22. Tiroteio e explosões deixam ao menos 40 mortos em casa de shows na Rússia - Publikigita da UOL. Dato di publikigo: 22ma di marto 2024. Idiomo: Portugalana.
  23. Terrorists Ambush Nigerien Soldiers Near Mali, Burkina Faso Border, Kill 23; 34 Others Unaccounted For - Publikigita da Sahara Reporters. Dato di publikigo: 22ma di marto 2024. Idiomo: Angla.
  24. Ponte desaba após colisão de navio cargueiro nos EUA: Guarda Costeira diz que 6 vítimas estariam mortas - Publikigita da BBC News Brasil. Dato di publikigo: 26ma di marto 2024. Idiomo: Portugalana.
  25. Autoro: Jose Tembe, Natasha Booty, Ido Vock. Mozambique ferry disaster kills more than 90—officials  Publikigita da BBC News.  Dato di publikigo: 8ma di aprilo 2024.  Idiomo: Angla. 
  26. Dubai airport chaos as UAE and Oman reel from deadly storms -
  27. VÍDEO: Robert Fico, primeiro-ministro da Eslováquia, é baleado na rua; estado de saúde é crítico, com risco de vida - Publikigita da G1. Dato di publikigo: 15ma di mayo 2024. Idiomo: Portugalana.
  28. Papua-Nova Guiné: deslizamento deixou ao menos 2 mil mortos, segundo autoridades - Autoro: Redação Terra. Publikigita da Terra. Dato di publikigo: 27ma di mayo 2024. Idiomo: Portugalana.
  29. Kissoon, Carolyn:Basdeo Panday has died  Publikigita da Trinidad Daily Express.  Dato di publikigo: 1ma di januaro 2024.  URL vidita ye 2ma di januaro 2024. 
  30. Niklaus Wirth ist tot: IT-Welt trauert um Erfinder von Pascal  Publikigita da WinFuture.  Dato di publikigo: 3ma di januaro 2024.  Idiomo: Germana. 
  31. Morre Zagallo aos 92 anos no Rio; Brasil perde uma de suas maiores lendas - Publikigita da UOL. Dato di publikigo: 6ma di januaro 2024. Idiomo: Portugalana.
  32. Lenda do futebol alemão, Franz Beckenbauer morre aos 78 anos - Publikigita da terra.com.br. Dato di publikigo: 8ma di januaro 2024. Idiomo: Portugalana.
  33. Hafner, Katie:Arno A. Penzias, 90, Dies; Nobel Physicist Confirmed Big Bang Theory Nomo di la publikigo: The New York Times.  Dato di publikigo: 22ma di januaro 2024.  Idiomo: Angla. 
  34. German music producer Frank Farian dies aged 82 – DW – 01/23/2024 - Publikigita da dw.com. URL vidita ye 23ma di januaro 2024. Idiomo: Angla.
  35. Oskar Negt ist tot - Publikigita da Der Spiegel. Dato di publikigo: 2ma di februaro 2024. Idiomo: Germana.
  36. Namibia's President Geingob Dies; Mbumba Sworn in as Successor - Publikigita da AllAfrica. Dato di publikigo: 4ma di februaro 2024. Idiomo: Angla.
  37. Muere ex Presidente Sebastián Piñera en accidente aéreo en Lago Ranco  Publikigita da El Mercurio Online.  Dato di publikigo: 6ma di februaro 2024.  Idiomo: Hispana. 
  38. Former Taoiseach John Bruton has died, aged 76 - Publikigita da Irish Independent. Dato di publikigo: 6ma di februaro 2024. Idiomo: Angla.
  39. Former Tanzania President Ali Hassan Mwinyi dies at 98 - Publikigita da The East African. Dato di publikigo: 29ma di februaro 2024. Idiomo: Angla.
  40. Former Canadian Prime Minister Brian Mulroney dies at 84, according to media reports - Publikigita da CNN. Dato di publikigo: 29ma di februaro 2024. Idiomo: Angla.
  41. {{extera ligilo|titulo=Mirė politikas, buvęs Lietuvos premjeras Gediminas Kirkilas|url=https://www.lrt.lt/naujienos/lietuvoje/2/2255380/mire-politikas-buves-lietuvos-premjeras-gediminas-kirkilas |idiomo=Lituaniana
  42. Françoise Hardy, Influential French Singer and Actress, Dies at 80 - Publikigita da Exclaim!. Dato di publikigo: 11ma di junio 2024. Idiomo: Angla.