Apertar la precipua menuo
Nauru
Ripublik Naoero
Republic of Nauru
Flag of Nauru.svg Coat of arms of Nauru.svg
Standardo di Nauru Blazono di Nauru
Nacionala himno:
Nauru Bwiema
LocationNauru.png
Urbi:
Chefurbo: Yaren
· Habitanti: 1.100 (2003)
Precipua urbo: Yaren
Lingui:
Oficala lingui: Angla, Nauruana
Guvernerio:
Tipo: Republiko
· Prezidanto: Baron Waqa
Surfaco: (227ma granda)
· Totala: 21 km²
· Aquo: 0,57 %
Habitanti: (216ma granda)
· Totala: 11 200[1] (2011)
· Denseso di habitantaro: 480 hab./km²
Plusa informi:
Valuto: Australiana dolaro
Veho-latero: sinistre
ISO: NR
NRU
520
Reto-domeno: .nr*
Precipua religio: kristanismo
Oficala retosituo: http://www.naurugov.nr/


Nauru esas insulo e lando che Oceano Pacifiko. Ol distas 300 km weste del insulo Banaba, en Kiribati.

L'insulo olim nomesis Plezanta Insulo.

Bazala fakti pri Nauru.

HistorioRedaktar

 Precipua artiklo: Historio di Nauru

Unesma habitanti di Nauru esis Polineziani e Mikroneziani, qui arivis en l'insulo cirkume 3.000 yari ante nun. Existis 12 klani o tribui en Nauru. La 12 steli en la flago di Nauru reprezentas la 12 klani.

L'insulo deskovresis en 1798 da Britaniana kapitano John Fearn. En 1888 ol enkorpigesis da Germanian imperio. En 1914 Australiana trupi kaptis ol, dum l'unesma mondomilito. En 1919 Britaniani, Australiani e Nova-Zelandani signatis pakto e kreis la “British Phosphate Commission” qua administri l'extraktado di fosfato en Nauru, Christmas insulo e Banaba.

La 25ma di agosto 1942 dum la duesma mondomilito Japoniani okupis l'insulo. Japoniani konstruktis aerodromo en l'insulo e deportis 1,200 Nauruani por verkar en Chuuk-insulo. L'insulo fine liberigesis la 13ma di septembro 1945, kande Japoniana komandero Hisayaki Soeda kapitulacis. De la Nauruani deportita nur 737 tranvivis, e retroiris a l'insulo en 1946.

Nauru divenis nedependanta la 31ma di januaro 1968.

PolitikoRedaktar

Nauru esas prezidantala republiko. La prezidanto esas chefo di stato e lchefo di guvernerio di la lando, ed elektesas da membri dil parlamento. La prezidanto selektas la membri dil ministraro, qui havas 5 til 6 membri. De la 11ma di junio 2013 til nun la prezidanto esas Baron Waqa.

La legifala povo konsistas ek singla-chambra parlamento, kun 19 membri, qui elektesas direte dal populo por 3-yara mandato. Ne existas formala partisi en Nauru, preske tota la politikisti esas nedependanta. Quar partisi existis en la politiko di Nauru: Nauru Party, Democratic Party, Nauru First e Centre Party. Tamen, la politikisti ordinare federas segun familiala ligili, vice segun ideologii o partisala adhero.

La Supra korto diskutas precipue konstitucala temi. L'apelo-korto esas la duesma e maxim alta korto de la judiciala povo por altra demandi. La parlamento ne povas revokar judicii. Historiale, esas posibla apelar a la Supera Korto di Australia, ma to eventis rare dum la historio, e pos la 12ma di marto 2018, Nauruana parlamento revokis ta posibleso.

GeografioRedaktar

Jacanta cirkume 56 km sude de Equatoro, Nauru esas insulo kun 21 km² kun poka altitudo: lua maxim alta punto jacas 71 metri super la marala nivelo. Koralia rifi cirkondas l'insulo, e pro to ne esis posibla krear marala portuo, malgre ke kelka kanali permisas l'arivo di kanoi a lua plaji.

L'unika fertila suli existas proxim la litoro, ube kokosieri povas kreskar. L'areo proxim la laguno Buada anke permisas bona kresko di planti e la kultivo di banano, ananaso, dil arboro pandanus, e di lokala arboro tomano.

Nauru havas 14 distrikti:

  • Aiwo
  • Anabar
  • Anetan
  • Anibare
  • Baiti
  • Boe
  • Buada
  • Denigomodu
  • Ewa
  • Ijuw
  • Meneng
  • Nibok
  • Uaboe
  • Yaren

EkonomioRedaktar

 Precipua artiklo: Ekonomio di Nauru

Pos 1907 la precipua ekonomial agado di Nauru esas la exploto di fosfato. Preske tota nutrivi ed altra komercaji bezonata importacesas.

Chomeso en la lando atingas preske 90% de labor-povo.

DemografioRedaktar

 
Demografio di Nauru, 1886 til 2013

Segun statistiki de The World Factbook por julio 2018, Nauru havis 9 692 habitanti. La maxim multa (88,9%) esas Nauruani. Mestici di Nauruani esas 6,6%, i-Kiribati esas 2%, e 2,5% esas de altra etnii.

L'oficala linguo di la lando esas Nauruana, parolata kom matrala linguo da 93% de la habitantaro. L'Angla esas matrala linguo por 2% de la habitantaro (tamen, 66% de la habitantaro komprenas ol). I-kiribati parolesas da 2%, e Chiniana da 2%.

La religio kun maxima nombro di adepti esas protestantismo 60,4%. Katoliki esas 33%, altri esas 3,7%, sen religio esas 1,8%, e 1,1% ne informis pri religio.

KulturoRedaktar

Nauruani decendas de polineziani e mikroneziana maristi qua kredis en femina deino, Eijebong, e un landala spirito nomizita Buitani. Du de la 12 originala tribui dil insulo extingis su dum la 20ma yarcento.

"Australiana futbalo" (konocita kom Aussie Rules) esas la maxim populara sporto en Nauru.

ReferiRedaktar