Commons-emblem-trademark-issue.svg
Ica artiklo bezonas revizo gramatikala. – Ka vu povas helpar ni revizar ica artiklo?

Indexo

Mondo ante unesma mondomilitoRedaktar

To esis l'unesma konflikto kovrinta plu la duimo di Tero, pri la nomo di « mondomilito ». Tamen, ante komence di duesma mondomilito on nomis ulo « la Granda Milito ».

civitanala en Europa e koziRedaktar

Fine 19ma yarcento Europa dominacas mondo, teknikala, financala, ekonomicala, e precipue politikala : Afrika es preske tota kolonizita (ecepte Liberia ed Etiopia), tale sud-Azia. Chinia falas lente sub la europ-domino. Usa e Rusia esforcas da plenigar sua grandega spaco.

Konflikto inter Unionita Rejio e Francia havis povar disruptesar kon l’incidento en Fachoda. Ma la rapidesa potent-acenso di Germania havis asemblita li en kordiala kompreno.

Unionita Rejio precipue ma anke Francia havis tre granda imperio ke certigas quaza exkluzivita di komerco ed explotajo pri naturala moyeni da koloniala regimo. Germania qua posedis quaze sen kolonio e precipue di populizo, havis komencis asertar da to di plu febla note en Maroko dum du krizi en 1905 e 1911.

Alzacia e MoselleRedaktar

Sua-latere, Francia volis sempre obtenar sua revancho di vinkeso di 1870-71 milito kontra Germania. En franciana skoli, ube iris infantaro de-pos, on koloris Alzacia e Moselle nigra on la karto ostentita - teritorii ke ol havas cedar por Germania en Frankfurt-kontrato. Ta generaciono havis do edukita kun l'amputa membro-sindromo. En 1914 ol existas sole 1% deserteri. Ol esis 30% en 1870.

Eventi di 1ma MondomilitoRedaktar

1914Redaktar

1915Redaktar

1916Redaktar

1917Redaktar

  • 6 di aprilo - Usa ligas su Francia, Unionita Rejio e lia federiti.
  • en julio - Rusia komencas granda kontr-atako en Galicia, ma ne povas avancar.
  • de julio til novembro - Britaniani atakas en Ypres sen progreso; 400.000 perisinti en Passchendale.
  • 6 di junio - Britaniana kolonelo T. E. Lawrence komandas Arabi kontre Turkia e li konquestas Akaba.
  • 20 di novembro - Preske 400 tanki Britanian atakas en westala frontiero apud Cambrai.
  • 6 di decembro - Finlando deklaras su nedependanta de Rusia.
  • 15 di decembro - Armistico inter Germania e Rusia.
  • 31 di decembro - Lenin aceptas la nedependo di Finlando.

1918Redaktar

Mondo depos Unesma mondomilitoRedaktar