Apertar la precipua menuo
LocationAsia transparent.png

Azia esas la maxim vasta e populoza kontinento de la mondo, ed esas quar-ople plu granda kam Europa. Ol kovras 8,6% de la tota surfaco di la planeto, e havas cirkume 60% de lua tota habitantaro. Azia ed Europa formacas kune la superkontinento Eurazia.

  • Surfaco: 44,4 milioni km².
  • Habitanti: 3 879 milioni (2010)[1].

Indexo

Nedependanta stati en AziaRedaktar

Yen listo pri la nedependanta landi qui havas teritorii en Azia. La maxim populoza lando del mondo, Populala Republiko di Chinia jacas en Azia.

 
Politikala mapo di Azia. Ica interpreto de la geografiala limiti di Azia inkluzas Armenia e Gruzia.

Altra lokiRedaktar

Abkhazia | Abu Dhabi | Chechenia | Gobi | Himalaya | Kamchatka | Kashmir | Mandjuria | Orea triangulo | Proxim-Oriento | Siberia | Tibet | Turka republiko di Norda Chipro

Historiala lokiRedaktar

Anam | Asiria | Avan-Azia | Babilonia | Burma | Ceylon | Foinikia | Formoza | Galilea | Judea | Kochinchinia | Malaya | Mezopotamia | Persia | Siam

GeografioRedaktar

 
Topografiala mapo di Azia.

Azia esas la centrala ed estala parto di Eurazia, formacita per 50 landi. Azia unionas su kun Afrika per la peninsulo di Sinai, e kun Europa per longa bordero sequante l'Urali.

Extrema punkti
  • Maxim norda loko: Kabo Chelyuskin, Rusia (77˚ 36' N).
  • Maxim esta loko: Kabo Dejnyov, Rusia (169˚ 45' W).
  • Maxim suda loko: Kabo Bulus, Malaizia (1˚ 16' N).
  • Maxim westa loko: Kabo Baba, Turkia (26˚ 4' E).
  • mezavalora altitudo dil kontinento: 950 metri.
  • Maxim alta monto: Monto Everest, kun 8,848 metri di altitudo.

Maxim alta montiRedaktar

Infre esas la listo di maxim alta monti di Azia e dil mondo. Lia altitudi superiras 8 mil metri, ed omni jacas en la montaro Himalaya.

Monto Everest || K2 || Kangchenjunga || Lhotse || Makalu || Cho Oyu || Dhaulagiri la 1ma || Manaslu || Nanga Parbat || Annapurna la 1ma || Gasherbrum la 1ma || Faichan Kangri || Gasherbrum la 2ma || Shishapangma

FluviiRedaktar

La 3 maxim granda fluvii di Azia esas:

  1. Yangcekiang 5.630 km.
  2. Yenisei (kun Angara-Selenga) 5.390 km.
  3. Mekong 4.500 km.

lagi e mariRedaktar

Aralo | Baikalo | Maro di Bering | Gulfo di Oman | Indiana Oceano | Jordan | Kaspia Maro, Kaspio | Maro di Arabia | Mortinta Maro | Pacifika Oceano, Pacifiko | Reda Maro

Insuli ed ArkipelagiRedaktar

Andaman | Bali | Borneo | Chipro | Java | Luzon (Filipini) | Kurili | Singapur | Honshu, Hokkaido, Kyushu, Shikoku (Japonia) | Sri Lanka | Sumatra | Taiwan

Kanali e stretajiRedaktar

Kanalo di Suez | Dardaneli | stretajo di Cushima | Stretajo di Hormuz | Stretajo di Melaka | stretajo di Taiwan

EkonomioRedaktar

Yen la 20 maxim granda TNP de Azia.[14]

Rango Lando TNP (2009)
Miliardi di Dolari
1   PR Chinia $8 789
2   Japonia $4 137
3   India $3 560
4   Rusia $2 116[10]
5   Sud-Korea $1 356
6   Indonezia $969,2
7   Iran $876
8   Turkia $863,3
9   Taiwan $717,7
10   Saudi-Arabia $585,8
11   Tailando $538,6
12   Pakistan $449,3
13   Malaizia $381,1
14   Filipini $324,8
15   Hong Kong $301,6
16   Vietnam $258,1
17   Bangladesh $242,4
18   Singapur $235,7
19   Israel $206,8
20   Unionita Araba Emirii $201,4
Totalo 20 landi: 27 109,8
 
Ciel-skraperi en Tokyo, Japonia.

Azia esas la maxim granda produktero e konsumero di nutrivi di la Tero, e havas le maxim granda jaceyi di minerali dil planeto. Populala Republiko di Chinia - la maxim granda ekonomio de la regiono - divenis la 6ma granda ekonomio dil mondo en 2006, e kreskas mezavalore 9,5% omnayare. Altra du granda ekonomii esas Indiana e Japoniana.

Landi exemple Japonia o Israel havas moderna industriala ekonomii. On remarkas anke le nomizita Aziana Tigri: Sud-Korea, Republiko di Chinia (Taiwan), Singapur e Hong Kong.

ReferiRedaktar

  1. List of continents by population World Atlas
  2. Armenia judikesas kom lando inter Europa ed Azia. Kulturale ol apartenas ad Europa.
  3. Azerbaijan judikesas kom lando inter Europa ed Azia. La teritorio di Naktichevan esas enklavo qua apartenas ad Azerbaijan.
  4. Ordinare, Chipro judikesas kom Europana lando, ma lua teritorio jacas en Azia.
  5. Granda parto di la teritorio di Egiptia jacas en Afrika, ma Sinai peninsulo jacas en Azia.
  6. Kelka okazioni Gruzia judikesas kom parto di Europa.
  7. Kelka okazioni Indonezia judikesas kom lando inter Azia ed Oceania.
  8. l'insuli Ogasawara e l'insulo Minami Torishima (insuli Markus) jacas en Oceania.
  9. Kazakstan judikesas kom lando inter Europa ed Azia.
  10. 10,0 10,1 Rusia havas teritorii en Azia ed en Europa.
  11. Estal Timor judikesas kom kelkafoye parto di Oceania.
  12. Turkia jacas havas teritorii en Azia ed en Europa.
  13. L'insulo Sokotra jacas en Afrika.
  14. CIA - The World Factbook - Country comparison: National product (rekuperita ye 5ma di julio 2010)