Apertar la precipua menuo
Jordania
المملكة الأردنّيّة الهاشميّة
Al Mamlakah al Urduniyah al Hashimiyah
Flag of Jordan.svg Coat of arms of Jordan.svg
Standardo di Jordania Blazono di Jordania
Nacionala himno:
As-salam al-malaki al-Urduni
LocationJordan.svg
Urbi:
Chefurbo: Amman
· Habitanti: 1 766 155 (2001)
Precipua urbo: Amman
Lingui:
Oficala lingui: Araba
Guvernerio:
Tipo: Monarkio
· Rejo: Abdullah la 2ma
· Chefministro: Omar Razzaz
Surfaco: (112ma granda)
· Totala: 92 300 km²
· Aquo: 0,8 %
Habitanti: (102ma granda)
· Totala: 9 531 712[1] (2015)
· Denseso di habitantaro: 106,7 hab./km²
Plusa informi:
Valuto: Dinaro di Jordania
Veho-latero: dextre
ISO: JO
JOR
400
Reto-domeno: .jo*
Precipua religio: islamo, 93,5%
Oficala retosituo: https://jordan.gov.jo/wps/portal/%5c?lang=en#/


Jordania esas lando en Proxim Oriento. Lu havas kom vicini Siria norde, Irak este, Saudi-Arabia sud-este, ed Israel e Cisjordania weste. Sude jacas la Gulfo di Aqaba e l'unika marala portuo di la lando.

Bazala fakti pri Jordania

HistorioRedaktar

 
La statui de 'Ain Ghazal, de cirkume la yaro 7.250 aK, esas la maxim anciena statui pri homi konocata.
 Precipua artiklo: Historio di Jordania

En Jordania trovesis restaji del Homo erectus, del Homo de Neanderthal e de la moderna homi.[2] Dum la Bronz-epoko (3600 aK til 1200 aK) konstruktesis fortifikita urbi. La regiono Wadi Feynan divenis regionala centro por extraktado di kupro, qua explotesis en granda skalo por produktar bronzo.

La historio di Jordania komencis cirkume 2000 yari aK, kande Semidala populi establisis su apud la fluvio Jordan. Pose, Hititi, Egiptiani, Israelani, Asiriani ed altra populi invadis ed okupis la regiono. Romani okupis l'anciena urbo Filadelfia (nune Amman) en 106. En 326 kristanismo divenis l'oficala religio di Romana Imperio, e l'urbo Filadelfia divenis episkopeyo.

De 661 til 750 la regiono divenis parto dil imperio Umayyadi, qua introduktis islamo. Sequante la regiono divenis parto de la kalifio Abasida, qua guvernis til 1258. En 1516 Otomani okupis la regiono.

 
Soldati del Armeo Araba Hashemita kun la standardo de la Granda Araba Revolto kontre l'Otoman imperio, en 1916.

Jordania divenis parto dil Otoman imperio til fino dil unesma mondomilito. En 1925 Unionita Rejio okupis la regiono, administrita sub la nomo Transjordania. Ol divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 25ma di mayo 1946.

En 1948 Jordania partoprenis en l'Araba-Israelana milito kontre Israel. La lando kontrolis la regiono di Cisjordania til 1967 kande Israel okupis ol. Dum la milito dil Yon Kippur Jordania sendis soldati por suportar Siria kontre ataki de Israel, ma ne kombatis direte en Israelana o Jordaniana teritorii. En 1988 la rejulo Hussein dissolvis parlamento ed abandonis reklamaci pri Cisjordania. Ye la 25ma di julio 1994 Jordania signatis paco-pakto kun Israel.

En 1999 pos longa kuraco kontre kancero, lora rejulo Hussein mortis. Lua filiulo Abdullah la 2ma sucedis ilu.

PolitikoRedaktar

 
Parlamentani an la Parlamento di Jordania.

Segun lua konstituco, Jordania esas konstitucala monarkio. Rejo Abdullah la 2ma di Jordania esas chefo di stato depos la 7ma di februaro 1999. La rejo signatas ed exekutas tota legi, ma lua povo di veto povas desfacesar da 2/3 di deputati. La chefo di guvernerio esas la chefministro. Depos la 1ma di junio 2016 esas Omar Razzaz.

La Legifala povo (parlamento) konsistas ek du chambri. La Senato konsistas ek 40 membri selektita dal rejulo, kontre ke la 130 membri (deputati) de la Domo di Reprezenteri elektesas direte dal populo. Ambe Senatani e Deputati servas dum 4 yari. La lando havas cirkume 50 politikala partisi.

La nuna konstituco aprobesis ye la 8ma di januaro 1952 e recevis multa emendi dum la historio, lastafoye en 2016.

GeografioRedaktar

 
Mapo di Jordania kun lua precipua urbi.
 
Pro la simileso di la valo di Wadi Rum kun la surfaco di Marso, multa filmi pri ciencala fiktivajo cinematografesis ibe.

Jordania havas mikra litoro en la gulfo di Aqaba en sudo, nur 26 km. La maxim alta monto di lando esas Jabal Umm al Dam, kun 1,854 metri di altitudo, e la maxim basa punto di lando esas la Mortinta maro, kun 408 metri sub marala nivelo, la maxim basa punto de la surfaco di la Tero.

La klimato di Jordania esas mi-arida, kun mezvalora temperaturi di 30 °C dum somero, e 13 °C dum vintro. La maxim varma monato esas agosto e la maxim kolda esas januaro. De novembro til aprilo eventas pluvoza sezono. En Amman, qua jacas inter 756 e 1,280 metri sur marala nivelo, povas nivar dum la vintro. La precipua riveri di Jordania esas la rivero Jordan (251 km di extenso totala), an la frontiero kun Israel e kun Cisjordania, e la rivero Yarmouk (70 km). Existas kelka oazisi e sezonala aquala riveri.

EkonomioRedaktar

 Precipua artiklo: Ekonomio di Jordania

Jordania havas poka naturala moyeni. Ol importacas petrolo de Irak. Turismo reprezentis de 10% til 12% de la TNP en 2006.

DemografioRedaktar

Segun kontado en 2004 Jordania havis 5 100 981 habitanti, di qui 51,5% esis viri. Segun statistiki, posible 190 000 personi ne kontesis dum la kontado. La maxim multa habitanti havas Araba origino: Jordaniani, Palestinani ed Irakani.

Cirkume 92% de la habitantaro esas Mohamedani, 6% Kristani e 2% de altra religii. On kalkulas ke nune 92.8% de la habitantaro savas lektar ed skribar.

La maxim granda urbo esas la chef-urbo, Amman. Altra importanta urbi esas Az-Zarqa, Irbid, e Ar-Rusayaf.

KulturoRedaktar

La maxim populara sporti en Jordania esas futbalo e basketbalo.

 
Ica seciono esas vakua, nesuficante detaloza o nekompleta. Vua helpo esas bonvenanta!

ReferiRedaktar

  1. (30ma di januaro 2016) Population stands at around 9.5 million, including 2.9 million guests. Jordan Times. URL vidita ye la 11ma di januaro 2019.
  2. al-Nahar, Maysoun (11ma di junio 2014). Atlas of Jordan. - Atlas of Jordan - pp. 94-99
Commons havas kontenajo relatante a: