Nijer
République du Niger
Flag of Niger.svg Coat of arms of Niger.svg
Standardo di Nijer Blazono di Nijer
Nacionala himno:
La Nigérienne
LocationNiger.svg
Urbi:
Chefurbo: Niamey
· Habitanti: 774.235 (kontado 2006)
Precipua urbo: Niamey
Lingui:
Oficala lingui: Franca
Guvernerio:
Tipo: Uniono di militisti
· Chefo di stato: Mahamadou Issoufou
· Chefministro: Brigi Rafini
Surfaco: (22ma granda)
· Totala: 1 267 000 km²
· Aquo: 0,02 %
Habitanti: (63ma granda)
· Totala: 22 772 361[1] (2020)
· Denseso di habitantaro: 17,98 hab./km²
Plusa informi:
Valuto: Franko CFA di Westal Afrika
Veho-latero: dextre
ISO: NE
NER
562
Reto-domeno: .ne*
Precipua religio: islamo, 90%


Nijer, oficale la Republiko di Nijer, esas lando senlitora jacanta en westal Afrika. Ol havas kom vicini Libia nord-este, Chad este, Nigeria sude, Benin sud-weste, Burkina Faso e Mali weste, ed Aljeria nord-weste.

HistorioRedaktar

 Precipua artiklo: Historio di Nijer
 
Anciena graburo montras jirafi, antilopi ed altra animali en la sudo di Sahara, proxim Tiguidit.

De 10.000 aK til cirkume 3.000 aK parto de nuna Nijer, nune kovrata dal dezerto Sahara, kovresis da fertila herbala agri. La klimato komencis divenar sika cirkume 2000 yari ante nun, e granda parto de la teritorio gradope divenis dezerto.

Un ek la precipua anciena imperii di la regiono esis l'imperio Songhai (c. 1340-1591) kun chefurbo en Gao, nune parto de Mali.

Dum la 19ma yarcento, l'unesma Europana exploreri, Britaniana Mungo Park e Germana Heinrich Barth, exploris la regiono di fluvio Nijer. Francia komencis okupar la regiono en 1900 ed, en 1922, ol divenis Franca kolonio.

Nijer divenis nedependanta de Francia ye la 3ma di agosto 1960. Dum la sequanta 14 yari pos la nedependantesko, lua unika prezidanto esis Hamani Diori, e la lando havis singla partisala sistemo. En 1974, Diore revokesis per stato-stroko, e lora kolonelo Seyni Kountché asumis povo til lua morto en 1987. Lua sucedinto, kolonelo Ali Saibou, liberigis politikala karcerani, promulgis nova konstituco e kreis la Duesma Republiko kun singla partiso. Quankam la liberala reformi, studenti duris presi por plusa demokratio, qua permisus multa partisi.

Nova partisi permisesis en 1991, e la Triesma Republiko komencis en 1993.

PolitikoRedaktar

 
Prezidanto Mahamadou Issoufou che prezidantala palaco.

Til februaro 2010, Nijer esis parlamentala republiko, kun Tandja Mamadou kom prezidanto. Ye la 18ma di februaro ilu revokesis per stato-stroko e Salou Djibo asumis povo kom "prezidanto di supra konsilistaro por la restauro di la demokratio" (France Conseil suprême pour la Restauration de la Démocratie - CSRD) e divenis chefo di stato de facto. Ye la 25ma di februaro 2010 Mahamadou Danda divenis chefa ministro.

Pos prezidantal elekto en januaro (1ma foyo) e marto (2ma foyo), ye la 7ma di aprilo 2011 Mahamadou Issoufou asumis kom prezidanto. La nuna konstituco di Nijer aprobesis en julio 1999. Segun ol, la prezidanto e la chefministro dividas la povo.

La parlamento havas unika chambro, la Nacional Asemblo (Assemblée Nationale), kun 171 membri, elektita en 2016 por 5-yara mandato. Til 2003, ol konsistis ek 113 membri. La Nacional Asemblo kunvenas en Niamey, ordinare du foyi en la yaro. Por mantenar reprezenteri en l'Asemblo, singla partiso mustas recevar adminime 5% ed la valida voti.

La nuna judiciala sistemo kreesis dum la nomizita "quaresma republiko", en 1999

GeografioRedaktar

 
Mapo di Nijer kun lua precipua urbi.
 
Oazizo en Bilma.

Nijer esas lando senlitora, e havas frontieri kun altra Saharana e Sub-Saharana landi. Ol havas 5,697 kilometri di frontieri kun lua vicini, di qui 1,497 km kun Nigeria sude, 266 km kun Benin e 628 km kun Burkina Faso sud-weste, 821 km kun Mali weste, 956 km kun Aljeria nord-weste, 354 km kun Libia nord-este, e 1.175 km kun Chad este. Entote ol havas 1 267 000 km², di qui 300 km² esas aquo. La monto Idoukal-n-Taghès en la montaro Aïr esas la maxim alta de la lando, kun 2.022 metri super la marala nivelo.

La subtropikala klimato di Nijer esas multe sika. Granda extensi di lando kovresas per dezerto, kun kelka oazisi. Sude de lando existas tropikala klimato, en la baseno di la fluvio Nijer. La fluvio Nijer esas la precipua de la lando.

EkonomioRedaktar

 Precipua artiklo: Ekonomio di Nijer

DemografioRedaktar

 
Mulieri de etnio Fulani.
 
Pueri en skolo di Nijer.

Segun statistiki de The World Factbook por 2018, Nijer havis 19 866 231 habitanti. La maxim multa (53,1%) esas de etnio Hausa; le Zarma/Songhai esas 21,2%, le Tuaregi esas 11%, le Fulani (Peul) esas 6,5%, le Kanuri esas 5,9%, le Gurma esas 0,8%, l'Arabi esas 0,4%, le Tubu esas 0,4%, e pri 0,9% ne konocesas l'etnio, segun statistiki de 2006.[1]

L'oficala linguo di la lando esas la Franca. La lingui Hausa e Djerma ank esas multe parolata.[1]

La religio kun maxima nombro di adepti esas Islamo: 99,3% de la habitantaro. Kristani esas 0,3%, animisti esas 0,2%, e 0,1% havas nula religio.[1]

La maxim granda urbo esas la chefurbo, Niamey. Altra importanta urbi esas Zinder e Maradi.

KulturoRedaktar

La kulturo di Nijer esas diversa, rezulto de la multa diferanta populi unionita dal Franci por formacar unika kolonio, pose naciono. Ante l'arivo dal Franci, le Zarma o Djarma, de religio Mohamedana, habitis la valo di Nijer, sudweste; le Hausa habitis norde, le Kanuri le Toubou habitis este, kontre ke Tuaregi habitis dezerta monti en la vasta nordo.

Un ek la tradicionala festivali del populo Fula esas Guérewol, qua eventas en septembro. Dum ca festivalo, viri kolorizas lia korpi, uzas koloroza vesti, dansas e kantas por atraktar l'atento de celiba mulieri.

ReferiRedaktar

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Africa::Niger - The World Factbook. CIA. URL vidita ye la 28ma di aprilo 2020.


Nedependanta stati en Afrika
Aljeria | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Centrafrika | Chad | Demokratial Republiko Kongo | Djibuti | Egiptia | Equatorala Guinea | Eritrea | Etiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea Bisau | Ivora Rivo | Kabo Verda | Kamerun | Kenia | Komori | Kongo | Lesotho | Liberia | Libia | Madagaskar | Malawi | Mali | Maroko | Maurico | Mauritania | Mozambik | Namibia | Nigeria | Nijer | Ruanda | Sao Tome e Principe | Senegal | Sierra Leone | Seycheli | Somalia | Sudafrika | Sudan | Sud-Sudan | Swazilando | Tanzania | Tunizia | Togo | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Nesuverena teritorii
Ceuta | Kanarii | Madeira | Melilla | Westala Sahara | Mayotte | Reunion | Sokotra
Nedependo ne agnoskata
Somalilando | Puntlando