Apertar la precipua menuo
Kroatia
Republika Hrvatska
Flag of Croatia.svg Coat of arms of Croatia.svg
Standardo di Kroatia Blazono di Kroatia
Nacionala himno:
Lijepa naša domovino
Europe location CRO.png
Urbi:
Chefurbo: Zagreb
· Habitanti: 691 724 (2001)
Precipua urbo: Zagreb
Guvernerio:
Tipo: Republiko
· Prezidanto: Kolinda Grabar-Kitarović
Surfaco: (126ma granda)
· Totala: 56 594 km²
· Aquo: 1,09 %
Habitanti: (128ma granda)
· Totala: 4 284 889[1] (2011)
· Denseso di habitantaro: 81 hab./km²
Plusa informi:
Valuto: Kuna
Veho-latero: dextre
ISO: HR
HRV
191
Reto-domeno: .hr*
Precipua religio: kristanismo 95,2% (katoliki:88%)
Oficala retosituo: http://www.vlada.hr


Kroatia esas lando jacanta en sudal Europa. Lu havas kom vicini Slovenia e Hungaria norde, Italia nord-weste, Serbia este, e Bosnia e Herzegovina e Montenegro sud-este. Weste e sud-weste jacas Adriatika Maro.

Bazala fakti pri Kroatia.

Indexo

HistorioRedaktar

 Precipua artiklo: Historio di Kroatia

La regiono di nuna Kroatia habitesis dal Homo neanderthalensis dum meza Paleolitiko. Fosili pri moderna homi qui vivis dum la Neolitiko deskovresis en multa regioni di la lando.

 
Kronizo di Tomislav, unesma rejo di Kroatia.

La nomo Kroatia devenas de Mezepokala vorto Croātia, qua originis de latina vorto Dux Croatorum ("duko di Kroati"). La lando nedependanteskis monarkio unesmafoye en 925. Dum la 14ma yarcento, la sud-esto di la regiono (nune Bosnia e Herzegovina) okupesis dal Otoman imperio. Dalmatia divenis parto di la Republiko di Venezia. Inter 1797 e 1815 la regiono divenis teritorio di la monarkio Habsburga.

Pos l'Unesma mondomilito, Kroatia nedependanteskis ye la 29ma di oktobro 1918 e formacis la Stato di Sloveni, Kroati e Serbi. Ta stato unionis kun la Rejio di Serbia ye la 4ma di decembro sam yaro por formacar la Rejio di Serbi, Kroati e Sloveni, rinomizita ye la 3ma di oktobro 1929 kom Rejio di Yugoslavia.

 Precipua artiklo: Yugoslavia

Kroatia nedependanteskis de Yugoslavia ye la 25ma di junio 1991. Pos la nedependo, komencis milito inter Kroatia e Yugoslavia. Mili di personi exilesis od ocidesis dum "rasala purigesi". La milito fine cesis en 1995.

 Precipua artiklo: Milito pri la nedependo di Kroatia

Ye la 1ma di julio 2013 Kroatia divenis la 28ma stato del Europana Uniono.[2]

PolitikoRedaktar

 
Parlamento di Kroatia.

Kroatia esas parlamentala republiko. La prezidanto esas chefo di stato di la lando, ed elektesas direte dal populo por 5-yara periodo. La chefo di guvernerio essas la chefministro, qua elektesas dal parlamento.

La legifantaro konsistas ek singla-chambra parlamento (Sabor) kun 100 til 160 membri, qui elektesas dal populo por 4-yara periodo. Inter lua povi, lu povas modifikar la konstituco e legaro, aprobar la budjeto nacionala, deklarar milito e paco, establisar la frontieri nacionala, edc.

La judiciala povo havas tri rangi ed aplikas la konstituco e legaro aprobita dal legifantaro. La supra korto (Vrhovni sud) esas la maxim alta apelo-korto di la lando. Ol havas branchi civila e kriminala. Lua judicii esas publika, ecepte se la privateso di la parti mustas protektesar. La prezidanto di la Supra korto elektesas dal parlamento por 4 yari. L'infra instanci esas la municipala korti (1ma instanco) e komtala korti (2ma instanco). Ank existas korti pri komercal aferi e la supra komercala korto, korti pri minora delikti, la korto administrala e la Korto Konstitucala.

La nuna konstituco di la lando aprobesis ye la 22ma di decembro 1990, kande ol nedependanteskis de Yugoslavia. Ol emendesis lastafoye en 2013.

GeografioRedaktar

 
Topografiala mapo di Kroatia.

Kroatia havas tre longa litoro kun kun plu kam 1.000 insuli. Ol konsistas ek basa tereni norde e nord-este, ed ek monti an la regiono konocita kom Slavonia. Lua maxim alta monto esas Dinara, kun 1 831 metri di altitudo.

L'anciena urbo Dubrovnik deklaresis Mondala Patrimonio di la Homaro dal UNESKO.

EkonomioRedaktar

 Precipua artiklo: Ekonomio di Kroatia

Kroatia havas ekonomio kun alta revenuo. Lua Totala nacionala produkturo per persono esis 15.633 dolari en 2008. Turismo dominacas la sektoro di servadi e reprezentas 20% de tota TNP.

DemografioRedaktar

 
Habitantaro di Kroatia (1857-2011)
 
Kroata mulieri en folklorala vesti.

Segun la demografiala kontado di 2011, Kroatia havis 4 284 889[1] habitanti. La maxim multa (90,4%%) esas Kroati, 4,4% esis Serbi, altri (Bosniani, Hungari, Sloveni, Cheki, Cigani) esis 4,4%, e 0,8% ne informis lia etnio en 2011.[3]

L'oficala linguo di la lando esas Kroata, parolata da 95,6% de la habitantaro, kontre ke 1,2% parolas la Serba, 3% parolas altra lingui (Hungara, Cheka, Slovena, Albaniana), e 0,2% ne informis la linguo parolata en 2011.[3]

La religio kun maxima nombro di adepti esas Katolikismo, por 86,3% de la habitantaro, 4,4% esis Ortodoxi, 1,5% esis Mohamedani, 1,5% praktikis altra religii, e 2,5% ne informis pri religio. Atei esis 3,8% de la habitantaro en 2011.[3]

La maxim grand urbo esas la chef-urbo Zagreb. Altra importanta urbi esas Split, Rijeka ed Osijek.

KulturoRedaktar

Kelka importanta nomi pri Kroatiana literaturo esas Antun Gustav Matoš, la poeti Antun Branko Šimić e Miroslav Krleža, la realista skriptisto Miroslav Krleža, e Nobel-laureato Ivo Andrić.

ReferiRedaktar

  1. 1,0 1,1 1. POPULATION BY AGE AND SEX, BY SETTLEMENTS, 2011 CENSUS. URL vidita ye la 30ma di novembro 2018.
  2. UOL. Milhares de pessoas comemoram em Zagreb a entrada oficial da Croácia na UE. URL vidita ye la 30ma di junio 2013.
  3. 3,0 3,1 3,2 Europe::Croatia - The World Factbook. CIA. URL vidita ye la 30ma di novembro 2018.
Nuna stati qui formacis l'anciena Yugoslavia  
Bosnia e Herzegovina | Kosovo | Kroatia | Norda-Macedonia | Montenegro | (Serbia e Montenegro) | Serbia | Slovenia
 
Europana Uniono
 
Membrostati: AustriaBelgiaBulgariaChekiaChiproDaniaEstoniaFinlandoFranciaGermaniaGrekiaHispaniaHungariaIrlandoItaliaKroatia - LatviaLituaniaLuxemburgiaMaltaNederlandoPoloniaPortugalRumaniaSlovakiaSloveniaSuediaUnionita Rejio
Negocianta stati: Islando - MontenegroNorda-MacedoniaSerbiaTurkia
Peticionanta stati: Albania
Potenciala kandidati: Bosnia e Herzegovina - Kosovo