Commons-emblem-trademark-issue.svgNuvola apps edu mathematics-p.svg
Ica artiklo bezonas revizo da ula persono qua konocas ambe Ido, ed ica temo ciencala, teknologiala, matematikala, filozofiala, sportala, edc.
Ka vu povas helpar ni revizar ol? Nuvola apps edu science.svg

La lingui di la mondo grupifesas segun parenteso a linguari o familii linguala. Linguari havas faki, faki havas grupi e grupi havas subgrupi di lingui. Linguo havas dialekti e subdialekti. Individuo havas idiolekto e multa stili.

La precipua linguala familii del mondo.

Parenteso di lingui deskovresas per la helpo di tre bazala vorti, exemple, per la nomi di korpoparti ed organi homala, di (mikra) numeri, di parenteso familiala, di objekti en la naturo. Ofte linguisti povas detektar vorti pruntita ek anciena propra vorti. Tre distanta parentesi onu ne povas deskovrar quankam ula lingui havus samatipa vorti e linguala traiti. Maxim longe onu povas retroirar en la tempo 6000 til 7000 yari, per la helpo di linguala materio. La rezultaji di linguala studio montresas kom rikonstrukti, qui esas - sen ula justa texti - sempre hipotezala.

Segun l'ideo pri parenteso, omna lingui evolucionis de ula bazo-linguo o komenco-formo. Evolucioninta lingui esas linguidi di bazo-linguo. Ofte parenteso di lingui montresas kom arboro kun faki e faketi, ma nuntempe ofte pledesas anke bushi di lingui. Exemple, Latina esas bazo-linguo di sua linguidi, Hispana, Franca, Italiana e.c., e linguo di antiqua Vikingi vivas en sua linguidi, Dana, Sueda, Norvegiana e.c.

Lingui qui ne havas parenteso kun irga altra nomizesas izolata. Exempli pri izolata lingui esas Koreana, Japoniana, Baskiana, Burushaskiana. Altralatere, linguaro esas grupo di lingui qui havas kelka parenteso.

Lingui grupigesas segun linguala traiti. Ula du lingui ek diferanta linguari povas havar tre samatipa traiti e formacar propra grupo tipologiala.

Linguari en Afrika e Sud-westal AziaRedaktar

Nijer-Kongo-linguaroRedaktar

Konsistas ek plu kam 1000 lingui. Ica linguaro judikesas kom ankore hipotezala.

  • Benue-Kongo lingui
  • Nilo-Saharana linguaro (100 lingui) (Nubia). La poziciono di ca linguo-grupo ne esas generala konsento. Olu povas esar propra linguaro.
  • Koi-san lingui (50 lingui) (San, Koi, Nama)

Videz Wikipedio en la Swahili, Xosa, Zulu

Afro-Aziana linguaroRedaktar

Ol konsistas ek 280 lingui.

Videz Wikipedio en Araba, Hebrea, Maltana

Linguari en AmerikaRedaktar

Nord-Amerikana linguiRedaktar

  • Eskimoana lingui (Yupik, Inuit, Aleut)
  • Atabaska lingui (30 lingui) (Navaho, Apashi, forsan anke Tlingit)
  • Algonkin lingui (30 lingui) (Arapaho, Negra-Pedo, Kree, Cheyene, Mohikana, Ojibwa, Potawatomi)
  • Irokesa lingui
  • Siu (Angle: sioux) lingui
  • Penuti lingui
  • Hoka lingui

Central-Amerikana linguiRedaktar

  • Uto-azteka lingui (30 lingui) (Komanche, Hopi, Paiute, Shoshone, Azteka (= Nahuatl))
  • Mayana lingui
  • Otomi-Mangue lingui (Mixteka, Zapoteka)

Videz Wikipedio en Nahuatl.

Sud-Amerikana linguiRedaktar

Videz Wikipedio en Aymara, Guarani, Quechua.

Linguari en EuraziaRedaktar

Altaika linguaroRedaktar

Indo-Europana linguaroRedaktar

Uralika linguaroRedaktar

Kaukaziana linguiRedaktar

Kaukaziana linguaro konsistas ek 40 lingui, qui parolesas en mikra areo che Kaukazo.

  • Nordal-westala grupo (Abkaziana, Kabardi, Adyge)
  • Nordal-estala grupo (Checheniana, Dagestaniana)
  • Sudala grupo (Kartvela lingui) (Gruziana)

Videz Wikipedio en Gruziana.

Dravidana linguiRedaktar

Dravidana lingui esas exemple Telugu, Tamil, Kanada, Malayalam.

Videz Wikipedio en Malayalam, Tamili.

Izolita (senparenta) linguiRedaktar

Senparenta lingui en Eurazia esas:

  • Baskiana (en Hispania e Francia)
  • Burushaskiana (en Kashmir, Pakistan)
  • Sumeriana (mortinta, en Mesopotamia)

Videz Wikipedio en Baska.

Linguari di Estal-Azia ed OceaniaRedaktar

Chino-Tibetana linguaroRedaktar

Chino-Tibetana lingui forsan formacas linguaro di 250 lingui. Altralatere onu dicas ke Chiniana e Tibetian-Burmana esus diferanta linguari.

Videz Wikipedio en Burmana, Chiniana, Tibetana.

Tai linguiRedaktar

Tai lingui esas exemple Tai e Lao. La poziciono di Tai lingui ne esas certena. Altri konsideras ke li esus Chino-Tibetana lingui, altri ke li esus Austronesiana lingui.

Videz Wikipedio en Lao, Tai.

Mon-kmer linguiRedaktar

La lingui Mon-khmer esas, exemple, Khmer e Vietnamana.

Videz Wikipedio en Khmer, Vietnamana

Austroneziana linguaroRedaktar

Austroneziana (Malaya-Polineziana) linguaro konsistas ek 1000 lingui.

  • Westala grupo (500 lingui) (Javana, Sundana, Malayana (= Bahasa Indoneziana), Tagaloga (= Filipino, Pilipino), Cebuana, Ilocana, Malagasa)
  • Estala (Oceanika) grupo (Tahiti, Tonga, Samoa, Maori, Havayi, Fidji)

Videz Wikipedio en Bahasa Melayuana, Indoneziana, Tagaloga.

Lingui en Nova-GuineaRedaktar

En Nova-Guinea parolesas 1000 lingui ma lia parenteso esas necerta. Linguari en Nova-Guinea - relative mikra areo - esas 60.

Australiana linguiRedaktar

Australiana lingui parolesas en Australia. Pama-Nyungan linguaro esas linguaro di aboriginal Australiani. Esas 250 lingui, exemple Warlpiri ed Aranda.

Izolita (senparenta) linguiRedaktar

Senparenta lingui en Estal-Azia esas:

Koreana e Japoniana havas kelka komuna traiti kun Altaika lingui.

Videz Wikipedio en Japoniana, Koreana.

Altra linguiRedaktar