Diferi inter la revizi di Ambiental efekti de la produktado di karno

m
sen rezumo pri redakturo
(nova texto + imaji + referi)
m
 
[[Arkivo:Erosión.JPG|thumb|280px|[[Erodo]] en regiono antee uzita kom pasturajopastureyo por bestii, en Equador.]]
[[Arkivo:Lacanja_burn.JPG|thumb|left|280px|En Amazonia, foresti brulesas por expansar l'edukado di bovaro.]]
L''''ambiental efekti de la produktado di [[karno]]''' esas diversa, pro la granda diverseso di agrokultivala agadi adoptata en diferanta loki dedi la mondo. Omna agrokultivala agadi afektas l'ambiento, kelka pozitive, kelka negative, sive en granda skalo, sive en mikra.
 
En tota mondo, l'edukado di bestii por produktar karno okupas cirkume 70% de omna tereni uzata por [[agrokultivo]].<ref name=FAO>{{cite web|url=http://www.fao.org/3/a-a0701s.pdf|title=La larga sombra del ganado|publisher=FAO|language={{es}}|accessdate=13ma di oktobro 2020}}</ref> On kalkulas ke cirkume 18% ek la produktado, per agado homala, di gasi qui augmentas [[teplico-efekto]] venas del edukado di bestii. Altra efekti esas la destruktado di [[foresto|foresti]] por expansar pastureyi, nome en Amazonia, l'erodo di [[sulo|suli]] pro ecesiva pasturajopasturado, e l'augmento di polutado pro l'uzo di fosila fueli, exemple dum transporto di animali. Mem l'uzo di pest-ocidili por kontrolar [[parazito|paraziti]] dil animali, se ecesiva, anke povas kontaminar la sulo e l'aqui di fluvii o lagi.
 
== Pozitiva efekti ==
[[Arkivo:Water Buffalo ploughing.jpg|thumb|left|280px|Aquala bufalo (''Bubalus bubalis'') uzata por tirar plugilo en [[Indonezia]].]]
[[Arkivo:Farmers farming,Jimma ,Ethiopia.jpg|thumb|280px|Bovi tiranta plugilo en [[Etiopia]].]]
Altralatere, l'edukado di [[bovo|bovaro]] anke povas havar pozitiva efekti sur l'ambiento. Ordinare, ol facesas en arei qui ne esas bona por plantacerii, nome en regioni arida o mi-arida, ube la [[pluvo-quanto]] esas mikra. En ca regioni, l'edukado di bestii esas plu bona formo por uzar la tereno kam la kultivo di planti. La subprodukto del edukado, [[sterko]], povas uzesar kom fertiligivo naturala. InkluziteMem la jermifado di kelka planti povas facileskar, pos partala digesto en la stomako dil animali. Ultre to, bovi e [[bufalo|bufali]] duras uzesar en kelka regioni dedi la mondo por tirar [[plugilo|plugili]] e preparar la sulo por kultivo, exemple sud-estal [[Azia]], ube bufali uzesas en inundebla regioni por tirar plugili dum plantaco di [[rizo]].
 
Bovi e bufali anke povas impedar l'ecesiva proliferado di [[gramino|gramini]], exemple [[junko]], qui kreskas proxim riveri e lagi e desfaciligas navigado od altra uzi por homi, o di altra speci qui povas facile kombustarkombustebla dum sika epoki, tale preventantapreventante incendii. Pro to, l'edukado di bestii anke povas produktar pozitiva efekti, sive tra naturala kontrolo di gramini, sive kom fonto di dungo en regioni kun suli min fertila.
 
== Referi ==
484

redakturi