Socialismo

Socialismo esas ekonomikala ed politikala teorio qua rekomendas sociala proprieto di la moyeni por produktado, e lua kooperal administrado, ed atribuo di la rezulto segun l'interesto di omna populo.[1][2][3] Kom ekonomiala sistemo, socialismo esas sistemo di produktado e distributo di la produkturo segun la direta produktado di uzo-valori per atribuo di ekonomiala adportaji, moyeni di produktado e kolokadi en projeti por direte satisfacar l'ekonomiala demando.

Henri de Saint-Simon, kreinto di la vorto "socialismo".

Moderna socialismo originis del idei di multa filozofi, exemple Henri de Saint-Simon, Charles Fourier, Pierre Leroux e Marie Roch Louis Reybaud, e de la movadi de la proletariaro dum la fino di la 18ma yarcento. Omni kritikis l'efekti di industrialigo e privata proprieto en la socio. Utopiala socialisti, exemple Robert Owen, probis fondar propra-sustenanta komunesi, kom formo di separar su de kapitalista socio. Henri de Saint-Simon kreis la vorto "socialismo" e defensis teknokratio ed industriala planigado.[4] Saint-Simon, Friedrich Engels e Karl Marx defensis la kreo di socio qua permisis, per l'uzajo di moderna teknologio, racionaligar ekonomial agado per l'elimino dil anarkio di la kapitalista produkturo, qua efektigas periodala krizi di ecesiva produktado.[5]

En 1864 fondesis en London l'Unesma internacionalo, en quo partoprenis diversa revolucionala grupi, inkluzite sequinte de Pierre-Joseph Proudhon, sequanti de Louis Auguste Blanqui (o "Blanquisti"), social-demokrati e sindikatani. Pro la granda vario di filozofiala idei, balde komencis konflikti inter lua membri.


Ica seciono esas vakua, nesuficante detaloza o nekompleta. Vua helpo esas bonvenanta!

Politikala movadiRedaktar

Wikivortaro explikas
ca rubriko
en altra lingui: Socialismo

ReferiRedaktar

  1. Newman, Michael. (2005) Socialism: A Very Short Introduction, Oxford University Press
  2. "Socialism". Oxford English Dictionary. "1. A theory or policy of social organisation which aims at or advocates the ownership and control of the means of production, capital, land, property, etc., by the community as a whole, and their administration or distribution in the interests of all people 2. A state of society in which things are held or used in common."
  3. "Socialism".Merriam-Webster Unabridged Dictionary
  4. "Adam Smith" Fsmitha.com.
  5. Socialism: Utopian and Scientific (Angla). URL vidita ye la 11ma di aprilo 2020.