Apertar la precipua menuo
State of North Dakota
Stato di Flag of the United States.svg Usa
Flag of North Dakota.svg NorthDakota-StateSeal.svg
Chef-urbo Bismarck
Maxim granda urbo Fargo
Map of USA highlighting North Dakota.png
Oficala linguo Angla[1]
Surfaco 183 272 km²
Habitanti
Denseso di habitantaro
760 077 (2018)
4,13 hab./km²
Guberniestro Doug Burgum (R)
Divenis stato ye la 2ma di novembro 1889
Posto-kodal abreviuro ND
Reto www.nd.gov

Nordal Dakota esas Usana stato. Lu havas kom vicini Minnesota este, Sudal Dakota sude, Montana weste, e Kanada norde.

Bazala fakti pri Nordal Dakota.

HistorioRedaktar

 
Tribui qui habitis Nordal Dakota.

Nativa tribui habitis Nordal Karolina dum mili di yari ante l'arivo dil Europani. La precipua grupi esis Mandan, Hidatsa e pose la populi Crow e Dakota. L'unesma Europano qua arivis en la regiono esis La Vérendrye, en 1738[2].

 
Fuorto Fort Union.

La regiono esis parto di la granda areo centre de nord-Amerika, qua divenis Usana teritorio kande ol kompresis de Francia en 1803 (la kompro di Louisiana). Pos ke Minnesota (qua esabis parto di la regiono) divenis stato en 1858, Dakota-teritorio establisesis en 1861. (Dakota esis la nomo di la tribuo Sioux qua okupis la teritorio). Ol komence inkluzis parti de nuna Montana e Wyoming; en 1868, pos kreado di nova teritorii de la regiono, le Dakota havis la nuna formo. La veno di ferovoyi augmentis la habitantaro. Esis du centri por populizado, an la nord-esto ed an la sud-esto di la teritorio. La teritorio dividesis en du parti, e Nordal Dakota divenis Usana stato ye la 2ma di novembro 1889, kun Sudal Dakota, dum la guvernisteso dil prezidanto Benjamin Harrison.

La habitantaro di Nordal Dakota duris kreskar rapide til la yari 1920ma. En 1890 la stato havis 190 983 habitanti, nombro qua kreskis til 577 056 habitanti en 1910. Ta augmento eventis pro l'expanso di agrokultivo ed edukado di bestii. La habitantaro dil stato dependis de banki por financar l'expanso di la produktado, e de ferovoyi por transportar la produkturo.

La relati inter farmisti e bankisti nultempe esis bona. En 1915 kreesis l'organizuro Nonpartisan League por helpar la farmisti, qua furnisis li presti kun basa interesti. En 1916 la guberniestro Lynn J. Frazier elektesis kun la helpo de la Nonpartisan League. Ilu guvernis til 1921, diminutis imposti e kreis la Industrial Comission of North Dakota qua komencis administrar sili e furnisar krediti por helpar la farmisti.

GeografioRedaktar

 
Mapo di Nordal Dakota.
 
Peizajo an la westo di Nordal Dakota.

Nordal Dakota jacas an la regiono Usana konocita kom "Granda planaji", drenata partale dal fluvio Missouri. Ol esas la 19ma maxim vasta stato di Usa.[3] La westo dil stato konsistas ek la montoza parto di la "Granda planaji" e la norda parto dil erodita regiono konocita kom Badlands. La maxim alta punto dil stato, White Butte (1069 metri di altitudo) e la Nacionala Parko Theodore Roosevelt[4] jacas an la regiono Badlands. La regiono esas richa en fosila kombustivi, inkluzite naturala gaso, petrolo e lignito. An la fluvio Missouri formacesis la lago Sakakawea, la 3ma maxim vasta artificala lago di Usa.

La centro dil stato kovresas partale da prato e partale da la platajo di Missouri. L'esto dil stato konsistas ek la valo di la Reda Fluvio dil Nordo. La Reda Fluvio dil Nordo formacas en vasta extenso la naturala frontiero di Nordal Dakota kun Minnesota. La fertila suli este permisas granda developo di agrokultivo.

La klimato di la regiono esas kontinentala, multe varma dum la somero e multe kolda dum la vintro, pro la granda disto del oceani e del influi di aeral amasi qui povus moderar la temperaturi. Kande la varma e humida aeral amasi de la Gulfo di Mexikia renkontras kolda aeral amasi de la nordo povas eventar forta venti, tempesti kun fulmini, greluno e tornadi en la regiono. Dum la vintro la klimato esas kolda e sika, ma povas nivar okazione.

EkonomioRedaktar

Agrokultivo esas la precipua ekonomial agado dil stato, quankam l'extraktado di petrolo, trakto di nutrivi e teknologial agadi ank esas importanta.

ReferiRedaktar