Porto
Porto montage.PNG
Kelk imaji pri Porto.
Pt-prt1.png PRT.png
Standardo Blazono
Lando: Flag of Portugal.svg Portugal
Informo:
Latitudo: 41°09'N
Longitudo: 8°38'W
Altitudo: 0 m
Surfaco: 41,3 km²
Habitanti: 237 591 (2011)
Denseso di habitantaro: 5736,1 hab./km²
Disto de Lisboa: 313 km
Horala zono: UTC+0
(UTC+1 dum la somero)
Urbestro: Rui Moreira
Mapo:
Mapo di Porto
Oficala retosituo:
http://www.cm-porto.pt

Porto (qua signifikas portuo en Portugalana) esas urbo an la nordo di Portugal. Segun la demografiala kontado dil yaro 2011 ol havis 237 591 habitanti.[1] Lua tota surfaco esas 41,3 km². Lua metropola areo (Granda Porto) havis 1900 km² e 1 757 413 habitanti en 2011.

Centro di Porto, kun l'avenuo Aliados.

Jacanta alonge l'estuario dil fluvio Durio, Porto esas centro di la maxim populoza urbala zono de Portugal e di la nonesma maxim populoza de Europa. Lua koloniigo dal Romani komencis cirkume 200 yari aK, kande ol nomizesis Portus Cale, ed esis komercala avanposteno dil imperio Romana. L'urbo surnomizesas chef-urbo dil Nordo o Nevinkita Urbo. Multa historiala edifici prezervesas en la urbo, exemple parti ek lua murego. Ol gastigas la publika universitato Universidade do Porto, fondita ye la 29ma di marto 1911, qua esas la 2ma maxim granda universitato de Portugal segun quanto di studenti, dop l'Universitato di Lisboa. Ol anke gastigas altra 5 universitati ed 1 politeknikoskolo.

Ol esas vicina de Vila Nova de Gaia, an la suda rivo dil fluvio Durio.

HistorioRedaktar

 
Statuo pri Vímara Peres.

Dum Romana epoko, la regiono di nuna Porto (nomizita Portus Cale) developis kom komercala urbo inter Olissipona (la nuna Lisboa) e Bracara (la nuna Braga). La regiono invadesis dal Suevi dum la 5ma yarcento. En 716, l'urbo invadesis da Mohamedana mauri, de nord-Afrika, komandita da Abd al-Aziz ibn Musa. En 868, lora rejulo Alfonso la 3ma di Leon sendis komto Vímara Peres, sua vasalo, por rikonquestar la regiono de la Mauri. Kande Vímara Peres rikonquestis la regiono, ilu establisis l'unesma Portugalana komtio: Condado de Portucale.

Dum la 13ma yarcento, komencis la transporto di vit-bero en la fluvio Durio. En 1387, lora rejulo João la 1ma di Portugal mariajis su kun Filipa de Lancaster, e de la mariajo komencis politikala federo di Portugalana reji kun Anglia. Un yaro ante, en 1386, João la 1ma permisis judi instalar su che la quartero Olival, interne de la muregi del urbo. Li kunvivis pacoze ibe til 1496, kande lora rejulo Manuel la 1ma koaktis li konvertar su a katolikismo sub minaco di ekpulso del urbo. Kelke aceptis la konverto, kontre ke altri decidis abandonar l'urbo.

En 1703, la kontrato di Methuen establisis komercala relati inter Portugal e Anglia. En 1717 l'Angli establisis unesma komercala avanposto en la urbo.

Dum Napoleonala invado en Portugal, Franca trupi ekpulsesis de Porto dal Britaniana marshalo Arthur Wellesley, 1ma Duko de Wellington.

En 1958 e 1960, eventis automobilo-konkursi en la stradi di Porto. En 1996, UNESCO deklaris la centro dil urbo Kulturala Patrimonio de la Mondo. En 2001, ol deklaresis Chef-urbo Europana di la Kulturo.

ReferiRedaktar

 
Ponto Dom Luís I, super fluvio Durio.