Ekologio esas cienco qua studias la relati inter vivanta organismi e lia ambiento. Ekologiala medio povas esar altra vivanta organismi o faktori quale la klimato od orografio. Ekologio esas fako di biologio. Por ekologio ank esas importanta studiar la relati inter homi e la naturo.

Ecologia.jpg

Asimilala niveli, skopo, e dimensiono di organizuroRedaktar

Ica artiklo bezonas revizo da ula persono qua konocas ambe Ido, ed ica temo ciencala, teknologiala, matematikala, filozofiala, sportala, edc.
Ka vu povas helpar ni revizar ol?  
 
Ica seciono od artiklo havas un o plura problemi:
- erori pri sintaxo o gramatiko
- konfuza texto o mala tradukuro
- manko di importanta informi pri la temo
- violaco di autoroyuro.

Ol mustos revizesar komplete.
 
Ekosistemi regeneras pos trublo quale fairo, por formacar mozaiki di diversa evo grupi strukturita tra peizajo. Pikturita esas diversa multa etapi en foresta ekosistemi komencanta de pioniri kolonizanta diversa situo e maturiganta en sucedanta etapi duktanta a anciena kreskanta foresti.

La skopo di ekologio kontenas larja tabelo di interaganta niveli di organizuro kovranta mikronivelo (exemple celuli) a planetala nivelo (exemple biosfero) fenomeno. Ekosistemi, exemple, kontenas abiotika moyeni ed interaganta vivanta formi (e.c. individuala organismi qua agregas en habitantaro qua agregas en diversa ekologiala komunesi). Ekosistemi esas dinamika, lo no sempre sequas lineara sucedanta voyo, ma lo esas sempre chanjanta kelkafoye rapide e kelkafoye tanta lente qua povas durar mili diyari tra ekologiala procedi por efektigar certa sucedanta etapi en foresto. Arei di ekosistemo povas variar multe, de tre mikra til vasta. Singla arboro esas di poka konsequo a la klasifikado di foresta ekosistemo, ma decidigiva relatanta a organismi vivanta en e sur lo. Multa generacioni di habitantaro di afidii povas existar dum vivoduro di singla folio. Omna di ta afidi, sucedante, suportas diversa bakteriala komunesi. La naturo di konekti ne povas explikesar per konanta la detali di omna speci en eskarteso, pro quo l'emersanta modelo esas nek revelita nek predicita til l'ekosistemo studiesas kom integrigita ento. Kelka ekologiala principi, tamen, ya prizentas kolektala propraji ube la sumo di la kompozanti explikas la propraji di ento, tale naskeso di populo esanta simila a la sumo di individuala naski dum indikita tempokadro.

Hierarkiala ekologioRedaktar

  Sistemi konduto devas unesma esar ordinita en diversa niveli di organizuro. Konduti korespondanta a plu alta niveli eventas lente. Inverse, plu basa organizala niveli montras rapida gradi. Exemple, individuala arborala folii replikas rapide a instantala chanji en lumala intenseso. Abundo di CO2, e similo. La kresko di arboro replikas plu lenta ed integras ta kurta tempo chanji.
O'Neill et al. (1986)
 

La dimensiono di ekologiala dinamiko povas efikar kam klozita sistemo, tale kam afidi migranta sur singla arboro, dum ke sama tempo restas apertita pri grandega influi, tale atmosfero o klimato. Do, ekologi klasifikas ekosistemi hierarkiale per analizanta donaji kolektita de plu dina unaji, tale ke vejetantaro asociuro, klimato, e terala tipi, ed integrigas ta informo por identifikar emersanta modeli di uniforma organizuri e procedi qua operacas de lokala a regionala, peizajo, e kronologiala skali.

BiodiversesoRedaktar

  Biodiverseso referas a la diverseso di vivo e sua procedi. Ol inkluzas la diverseso di vivanta organismi, la genezala diferi inter lu, la sociii ed ekosistemi en qua lo eventas, e l'ekologiala ed evolucionala procedi qui mantenas lia funcionar, tamen sempre chanjanta ed adaptanta.  

Biodiverseso (abreviuro di "biologiala diverseso") deskriptas la diverseso di vivala enti, de geni til ekosistemi ed inkluzas omna niveli di biologiala organizuro. La termino havas multa signifiki, ed esas multa moyeni por indexar, mezurar, karakterizar, e reprezentar lua komplexa organizado. Biodiverseso inkluzas la diverseso di speci, di ekosistemi, e genezala diversesi, e ciencisti studias la formo per quo ta diverseso afektas la komplexa ekologiala procedi existanta en ta rispektiva niveli.[1] La biodiverseso pleas importanta rolo en l'equilibro dil ekosistemo, qua defino mantenas e plubonigas la vivo-qualeso dil homo. Preventar l'extingo di speci esas formo di prezervar biodiverseso e ta skopo repozas sur tekniki qua prezervas genezala diverseso, habiteyo e la kapableso por speci a migrar. La prioresi pri konservo e la direta tekniki bezonas diversa aprochi por traktar la tota skopo di biodiverseso. La "naturala kapitalo" - to esas, la rekursi naturala existanta en singla loko - qua suportas habitantari esas kritika por mantenar la produkturo dil ekosistemi, e la migrado di speci (exemple, la prezervo fluviala por la riprodukto di fishi e por posibligar la pesko, e la kontrolo di insekti per uceli) havas intrikita kam uno mekanismo per qua ta servico perdaji esas experiencita. Kompreno di biodiverseso havas praktikala aplikaji por speci ed ekosistemo nivelo konservo projetiesasti lor lu facas administrato rekomendi a konsultiva firmi, guvernerii, ed industrio.

ReferiRedaktar

Wikivortaro explikas
ca rubriko
en altra lingui: Ekologio
  1. Scholes, R. J., Mace, G. M., Turner, W., Geller, G. N., Jürgens, N., Larigauderie,A., Muchoney, D., Walther, B. A., Mooney, H. A. (2008). Toward a global biodiversity observing system. pp. 1044-1045 Science.

BibliografioRedaktar

  • O'Neill, D. L.; Deangelis, D. L.; Waide, J. B.; Allen, T. F. H. (1986). A Hierarchical Concept of Ecosystems. Princeton University Press. p. 253.
Wikimedia Commons havas kontenajo relatante a: Ekologio