Diferi inter la revizi di La Jolla

205 bitokojn forigis ,  antaŭ 3 jaroj
kelka korektigi/modifiki
m (im.)
(kelka korektigi/modifiki)
 
[[Arkivo:La Jolla, San Diego California photo D Ramey Logan.jpg|etathumb|320x320ra320px|LaAeral Jollaimajo delpri aeroLa Jolla.]]
'''La Jolla'''  (pr. c.  ''la  hoia'') esas kolinoza marbordala komuneso enche la l'urbo [[San Diego]], [[Kalifornia]],  [[Usa]], qua kovras 11  km de kurva litoro alonge la [[Oceano Pacifiko|Pacifika Oceano]] en norda nordal San Diego.
 
La habitantaro reportita en 2010 esis 46.781.   La habitantaro evaluita  en 2004 esis 42.808.  La Jolla cirkondesas ye tri lateri da oceano-promontorii  e plaji, e  situesas 19  km norde de centrala  San Diego, e 64  km sude de [[Komtio  Orange]],  La klimato esas milda, kun mezvalora jornala temperaturo 21,4  °C.
 
La Jolla esas hemo di  diversa komerci en la faki lojeyi, restorerii, butiki, molvaro, financo, imoblo, bioinjeniorarto, medicinala praktiko e ciencala resercho.  La [[ L'Universitato di Kalifornia San Diego]]  (UCSD) situesas en La Jolla, plus la [[Salk-Instituto]], [[Scripps- l'Instituto dipri Oceanografio]] ''Scripps'' (parto di UCSD),  ''[[Scripps Research Institute]]'', e la chefkontoro dil [[Nacionala Universitato]] (qua havas  akademiala  tereni altraloke).
 
=== '''Nomo''' ===
Lokala indijena usani, le  [[Kumeyaay]], nomizis ica loko  ''mat kulaaxuuy'',  lit.  "tero de  trui" (''mat''  = "tero").   La topografiala traito qua sugestis la nomo  "trui" esas necerta; ol probable referas maro-nivela [[Kaverno|kaverni]] situita an la norde-regardanta promontorii,  videbla  de [[La Jolla Shores]].  On sugestas ke la  Kumeyaay-nomo dil areo transskribesis dal [[Hispania|hispanaHispana]] koloniani kom  ''La Jolla''.  Alternativa, pseudo-etimologiala sugesto por l'origino dil nomo esas ke ol esas alternativa espelo dil [[hispana]] vorto  ''la  joya'', "la juvelo".  Malgre disputata  da experti, ta deveno dil nomo esas freque citata en populara kulturo.  Ta supozata origino genitis la nomo "Juvelo-Urbo".
 
=== '''Historio''' ===
[[Arkivo:Red Roost, Red Rest, La Jolla.JPG|eta|La dometi "Red Roost" e "Red Rest"]]
Dum la  Mexikiana periodo dil historio di San Diego, La Jolla relevesis kom  ''pueblo''-tero  e  kontenis c. 60 tereni.  Kande Kalifornia divenis stato en 1850, la aero La Jolla inkluzesis en la urbo San Diego.  En 1870 [[Charles Dean]] aquiris plura ''pueblo''-tereni e subdividis oli aden areo qua konocesis kom La Jolla Park.    Dean ne povis developar la tero e  livis San Diego en 1881.  Dum  imoblo-prospero en la 1880a yari 1880ma, spekuleri [[Frank T. Botsford]] e [[George W. Heald]] pluse developis la skarse habitita areo.
 
EnDum la 1890a yari  1890ma la fervoyo ferovoyo ''[[San Diego, Pacific Beach, and La Jolla Railway]]''  konstruktesis, qua konektis La Jolla a cetera San Diego.  La Jolla konocesis kom vakanceyo.  Por atraktar vizitanti a la plajo, la fervoyo konstruktis balneyo e danso-paviliono.  Vizitanti lojis en mikra dometi e "bungalow" super La Jolla Cove, ultre provizora [[tendo]]-urbo, erektita omnasomere.  Du ek la dometi konstruktita en 1894 ankore existas: la "Red Roost" e "Red Rest", anke konocata kom la "Neptune and Cove Tea Room"; la du dometi esas vakanta depos la 1980a yari 1980ma, e kovresas per gudroteli.   ''La Jolla Park-''Hotelo apertesis  en 1893.  Hotelo Cabrillo konstruktesis en 1908 da [["Squire" James A. Wilson]] e pose inkluzesis aden  ''La Valencia''-Hotelo.
 
En la 1890a yari la fervoyo ''[[San Diego, Pacific Beach, and La Jolla Railway]]'' konstruktesis, qua konektis La Jolla a cetera San Diego.  La Jolla konocesis kom vakanceyo.  Por atraktar vizitanti a la plajo, la fervoyo konstruktis balneyo e danso-paviliono.  Vizitanti lojis en mikra dometi e "bungalow" super La Jolla Cove, ultre provizora [[tendo]]-urbo, erektita omnasomere.  Du ek la dometi konstruktita en 1894 ankore existas: la "Red Roost" e "Red Rest", anke konocata kom la "Neptune and Cove Tea Room"; la du dometi esas vakanta depos la 1980a yari, e kovresas per gudroteli.  ''La Jolla Park-''Hotelo apertesis en 1893.  Hotelo Cabrillo konstruktesis en 1908 da [["Squire" James A. Wilson]] e pose inkluzesis aden ''La Valencia''-Hotelo.
[[Arkivo:La Jolla, San Diego, California (1908).jpg|maldekstra|eta|La Jolla en 1908]]
En 1900, La Jolla kontenis 100 edifici e 350 rezidanti.  L'unesma "lekto-libro" (biblioteko) konstruktesis en 1898.  Voluntanta fairo-servp organizesis en 1907; la urbo San Diego establisis fairo-staciono en 1914.  Stablo-proprietanto  [[Nathan Rannells]] servis sucede kom voluntanta fairo-kapitano, unesma policano, ed unesma postestro.
 
La skolo  ''The Bishop's School''  apertesis en 1909.   ''La Jolla High School''  establisesis en 1922.   ''La Jolla Beach and Yacht Club''  (pose  ''La Jolla Beach and Tennis Club'') konstruktesis en 1927.
 
En 1896 jurnalisto ed editero [[Ellen Browning Scripps]] habiteskis La Jolla, ube el habitis  dum la  lasta 35 yari di sua  vivo.  El esis richa  per  sua koloki e skriburi, ed el heredis granda sumo de sua fratulo George H. Scripps en 1900.  Nemariajita e senfilia, el esis  devota a filantropala entraprezi, aparte favore elua adoptita  hemo La Jolla.  El komisis multa del  maxim notinda edifici di  La Jolla, desegnita da [[Irving Gill]]  o lua nevo e partenero Louis John Gill.  Multa ta edifici esas nun en la [[Nacionala Registro di Historiala Loki]], od esas listizita kom historiala dal urbo San Diego; ti inkluzas  ''La Jolla Woman's Club''  (1914),  ''La Jolla Recreational Center''  (1915), la frua edifici di  ''The Bishop's School'', e la  ''Old Scripps Building''  che la Scripps-Instituto di Oceanografio, ultre  elua propra  rezideyo, konstruktita en 1915 e nun  hemo dil  ''Museum of Contemporary Art San Diego''.
 
La  Scripps-Instituto di Oceanografio, un  ek la max anciena  oceanografio-instituti en Usa, fondesis en 1903 da [[William Emerson Ritter]], chefo dil [[zoologio]]-fako che la  [[Universitato di  Kalifornia]] [[Berkeley, Kalifornia|Berkeley]], per financala suporto da  Scripps ed elua fratulo E. W. Scripps.  Unesme la instituto  operacis  de  batelohangaro en  [[Coronado]].  En 1905 li  kompris  tereno de  69  hektari en La Jolla ube la Instituto ankore  situesas hodie.  La unesma laboratorio-edifici ibe apertesis en 1907.   La  instituto  divenis  parto dil  Universitato di Kalifornia en 1912.   Fine ol  divenis  la nukleo por establiso  dil  Universitato di Kalifornia San Diego.
 
En 1995 la ciencisto [[Jonas Salk]] mortis en La Jolla.
 
=== '''Geografio''' ===
[[Arkivo:Lajollahighsmith104670u.jpg|eta|La litoro di La Jolla]]
La frontiero di La Jolla komencas yeen [[Pacific Beach]] sude, ed extensesas alonge la litoro dil  Pacifika Oceano norde inkluzanta inkluzite ''Torrey Pines State Natural Reserve''  til [[Del Mar]], Kalifornia.  La Jolla inkluzas  la vicineyi Bird Rock,  Windansea Beach, la komercala centro Village of La Jolla,  La Jolla Shores, La Jolla Farms, Muirlands,  Torrey Pines, e Monto Soledad, inter altri.
 
La  urbo San Diego definas la estala  frontiero  di La Jolla  kom Gilman Drive e la autovoyo  [[Interstate 5]], e la nordala  frontiero  kom UCSD.
 
=== '''Kulturo''' ===
La Jolla  divenis  arto-kolonio en 1894 kande [[Anna Held]] (akk. Anna Held Heinrich) establisis la  ''Green Dragon Colony''.  To  esis grupo de dekedu dometi desegnita da Irving Gill, qua translojis a San Diego nur un yaro antee e pose divenis la maxim bone konocata  arkitekto en  San Diego.
 
''La Jolla Playhouse''  fondesis en 1947 da  [[Gregory Peck]],  [[Dorothy McGuire]], e [[Mel Ferrer]].  Ol divenis  neaktiva en 1959, ma rivivigesis en 1983 che la Universitato di  Kalifornia sub duktereso di Des McAnuff.   Ol  nun inkluzas tri teatri:  ''Mandell Weiss Theatre''  (1983),  ''Mandell Weiss Forum''  (1991) e  ''Potiker Theater''  (2005).
[[Arkivo:La Valencia Hotel, La Jolla.jpg|maldekstra|eta|Hotelo en La Jolla]]
La  Muzeo pri Nuntempal Arto di San Diego (''[[Museum of Contemporary Art San Diego]]'' ) fondesis en 1941 en La Jolla, che la  olima hemo di Ellen Browning Scripps (desegnita da  Irving J. Gill).  La muzeo subisis plura rinovigi ed expansi, e  projetas triopligor sua grandeso.
 
La Jolla esas la loko di Torrey Pines-Golfeyo.  En 2008, Torrey Pines anke gastigis la konkurso  ''[[U.S. Open]]''.  Proxime esas la  ''de facto''  nuda plajo,  Black's Beach,  e  Torrey Pines Gliderport.
 
Centrala La Jolla esas notinda pro juvelerii, butiki, chera restorerii e hoteli.  Prospect Street e Girard Avenue esas anke butiko-  e dineo-distrikti.   La  ''Museum of Contemporary Art'', fondita en 1941, situesas super la marbordo en la olima la  rezideyo en 1915 di Ellen Browning Scripps.  La  muzeo  havas permananta kolekturo de plu kam 3500 pos-1950a usana ed europana verki, inkluzantainkluzite pikturi, verki surpapera, skulturi, fotografial arto, desegno-objekti e video-verki.  La muzeo  rinomizesis  ''[[Museum of Contemporary Art San Diego]]''  en 1990 por agnoskar olua regionala importo.
La Jolla esas la loko di Torrey Pines-Golfeyo.  En 2008, Torrey Pines anke gastigis la konkurso ''[[U.S. Open]]''.  Proxime esas la ''de facto'' nuda plajo, Black's Beach, e Torrey Pines Gliderport.
 
Plaji  ed ocean-aceso inkluzas Windansea Beach,  La Jolla Shores,  La Jolla Cove e Children's Pool Beach.  Dum multa yari, La Jolla esas hosto di nat-evento ye La Jolla Cove.
Centrala La Jolla esas notinda pro juvelerii, butiki, chera restorerii e hoteli.  Prospect Street e Girard Avenue esas anke butiko- e dineo-distrikti.  La ''Museum of Contemporary Art'', fondita en 1941, situesas super la marbordo en la olima la rezideyo en 1915 di Ellen Browning Scripps.  La muzeo havas permananta kolekturo de plu kam 3500 pos-1950a usana ed europana verki, inkluzanta pikturi, verki surpapera, skulturi, fotografial arto, desegno-objekti e video-verki.  La muzeo rinomizesis ''[[Museum of Contemporary Art San Diego]]'' en 1990 por agnoskar olua regionala importo.
 
Plaji ed ocean-aceso inkluzas Windansea Beach, La Jolla Shores, La Jolla Cove e Children's Pool Beach.  Dum multa yari, La Jolla esas hosto di nat-evento ye La Jolla Cove.
[[Kategorio:Urbi en Kalifornia]]
[[Kategorio:Kalifornia]]
93 361

redakturi