Diferi inter la revizi di Nord-Korea

105 bitokojn aldonis ,  antaŭ 3 jaroj
kelka korektigi
m
(kelka korektigi)
{{Landi|
| Nomo = Nord-Korea
| Lokala_nomo = 조선민주주의인민공화국<br />Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk
| Rango_surfaco = 98
| Surfaco_aquo = 4,87
| LojantiHabitanti = 24.051.218<ref>http://news.joins.com/article/686/4109686.html</ref>
| Rango_lojantiRango_habitanti = 51
| Yaro = 2009
| Lojanto-densesoDenseso di habitantaro = 198,3
| Reto_kodo = .kp
| Nomo_himno = ''Aegukka''
| Pekunio = [[Nord-Koreana won]]
| Religii = [[Ateismo]] 55%. [[Budismo]], [[kungfuceismoKunfucianismo]], [[kristanismoKristanismo]] (minoritato). Lando esas ateista stato. }}
}}
 
'''Nord-Korea''' esas lando formitaformacita daper norda parto di la dividita [[Korea]]. Lua vicina landi esas: [[Populala Republiko di Chinia]] norde, [[Rusia]] nord-este, e [[Sud-Korea]] sude. Este jacas la [[Maro di Japonia]] ed en westo jacas [[Bayo di Korea]].
* en nordo, [[Chinia]]
* en nord-esto, [[Rusia]]
* en sudo: [[Sud-Korea]].
En esto jacas [[Maro di Japonia]] ed en westo jacas [[Bayo di Korea]].
 
'''Bazala fakti pri Nord-Korea.'''
=== Historio ===
{{PA|Historio di Nord -Korea}}
Homi ja habitis la regiono di Nord-Korea dum [[paleolitiko]]. YeEn 2333 aK Gojoseon rejio esis fonditafondesis sur la rivo di Liao fluvio<ref>http://rki.kbs.co.kr/english/korea/aboutkorea/korea_abouthistory.htm</ref>. Cirkum la yaro [[108]] ta rejio desaparis e krulis en mikra stati. Dum la sequanta yari, tre rejii (Goguryeo, Silla, e Baekje) konquestis l'altra sucedanta stati ed expansis vers [[Mandjuria]].
 
La rejio di Silla desaparis e krulis en mikra stati dum la [[9ma yarcento]]. YeEn [[918]] aparis Goryeola dinastio ''Goryeo'', qua guvernis tota Koreana peninsulo til [[1392]], kande esis sucedita da Joseon dinastio, suvereni di Korea til [[1897]].
 
YeEn [[1897]] [[Gojong di Korea|Gojong]] kronigis su [[Imperio di Korea|imperiestro di Korea]]. Korea kom nedependanta imperio lastisduris til [[1910]], ma yeen [[1905]] Japonia transformis lando en lua protektorato. YeEn [[1910]] ol esis formale anexitaanexesis. YeEn [[1919]] esis formitaformacesis provizora guvernoguvernerio di Korea en exilo, qua lastisduris til [[1948]].
 
Ye la [[99ma di decembro]] [[1941]] dum la [[duesma mondomilito]], la provizora guvernoguvernerio di Korea deklaris milito kontre [[Japonia]]nan okupeso. Dum ta epoko, multa ekonomiala rekursi di Korea esis uzitauzesis da la Japoniani<ref>[http://hdr.undp.org/docs/publications/ocational_papers/oc24aa.htm "Economic growth and human production in North Korea (1945-1992)"] United Nations developing program</ref>. Pos la milito [[Usa]] prenis kontrolo di la sudasudala parto e [[Sovietia]] di la nordanordala parto di Koreala peninsulo. YeEn [[1948]] amba Korea proklamis su nedependanta.
 
YeEn [[1950]] komencis la [[Milito di Korea-milito|milito]] en KorealaKoreana [[peninsulo]]. La sangoza milito duris til [[1953]], ma til nun la pacala pakto ne esas subskribitasignatabis. Oficale la milito esas haltigita nur per l'armistico. [[Kim Il Sung]] divenis la chefo di Nord-Korea e pokopegradope ililu kreis persono-kulto por su ipsa.
 
Kim Il Sung mortis yeen [[1994]]. LiaLua sucedanto esis lialua filiulo, [[Kim Jong-il]], qua guvernis til lua morto ye la [[1717ma di decembro]] [[2011]]. Dum guvernoguvernerio di lasta, okuriseventis [[famino]] en Nord-Korea qua lastisduris de [[1995]] til [[1998]]. On kalkulas ke de {{formatnum:900000}} til 3.5 milioni di personi mortis dapro famino dum ta periodo<ref>http://www.iie.com/publications/wp/99-2.pdf</ref>. YeEn [[9 di oktobro]] [[2006]] Nord-Korea probis sucesoze lua unesma [[atom-bomboatomobombo]]. [[Sismologio|Sismologiala]] instituti en [[Usa]] e [[Japonia]] detektis [[ter-tremo]] kun forteso 4.3 enche la [[Richter-skalo di Richter]], qua kolacionis la posibleso di ta testo. Nord-Korea probis altra atom-bomboatomobombo, lua lasta, yeen [[25 di mayo]] [[2009]].
 
Ye la [[1717ma di decembro]] [[2011]] Kim Jong-il mortis. LiaLua sucedanto esas lialua filiulo, [[Kim Jong-un]].
 
=== Politiko ===
[[Arkivo:Dprk_pyongyang_cinema_studio_kim_sculpture_05.jpg|thumb|left|200px|Skulto en homajo amemoriganta [[Kim Il-sung]].]]
L'[[ideologio]] dil stato nomesas [[Yuche-ideo]]. Ol repozas a [[marxismo-leninismo]] e [[kungfuceismoKonfucianismo]]. L'ideo emfazas l'autarka ekonomio di la stato, omnalaterala sendependeso, forca chefeso e diciplino.
 
Nord-Korea esasadministresas diktatorale governita. La chefo di stato esas [[Kim Jong-un]], indikita da [[Kim Jong-il]] ante la sua morto. Dum lua regno Nord-Korea izoleskis plu force. Lua [[konstituco]] esisaprobesis aprobita yeen [[1972]] e sufris emendiemendesis yeen [[1992]] ed yeen [[1998]]. Lua unesma artiklo deklaras ke Nord-Korea esas nedependanta [[socialismo|socialista]] stato, qua reprezentas "l'interesi di tota Koreana populo".
 
La [[parlamento]] di Nord-Korea (Supra Asemblajo di la Populo) havas 687 membri, elektita por 5-yari. Generaleordinare, l'asemblajo riunigas du foyi dum yaro, dum poka dii. L'asemblajo generaleordinare selektas, kompromisas sur o ratifikas politikala temi prezentitaprizentita da tre oficala partisi: la Partiso di Laboristi di Korea (PLK, komunista), la Sociala Demokratiala Partiso di Korea, e la Chongu Partiso, malgre la precipua partiso esas la PLK.
 
== Geografio ==
[[Arkivo:North Korea 1996 CIA map.jpg|thumb|right|250px|Mapo di Nord-korea kun lua precipua urbi e stradi.]]
Nord-Korea havas 1416 km di frontieri kun la [[Populala Republiko di Chinia]] en nordonorde, 19 km kun [[Rusia]] en nord-estoeste, e 238 km kun [[Sud-Korea]] en sudosude, alonge ne-militarigata zono.
 
La maxim alta regioni di lando jacas cirkumproxim la frontiero kun [[la Populala Republiko di Chinia]]. La maxim alta monto esas Baekdu, kun 2744 metri di [[altitudo]] en ta regiono.
 
La [[klimato]] di la lando esas dolca. [[pluvo|Pluvi]] esas intensa dum somero. L'averajala [[temperaturo|temperaturi]] en Pyongyang varias de -3&nbsp;°C til -13&nbsp;°C en [[januaro]] (vintro), e de 20&nbsp;°C til 29&nbsp;°C en [[agosto]] ([[somero]]).
 
La maxim extensa fluvio esas Amok, kun 790 km, di quaqui 678 km esas navigebla.
 
== Ekonomio ==
* di viri: 68 yari
* di mulieri: 74 yari
{{nekompleta}}
 
=== Kulturo ===
Nord-Korea dividas lua tradicionala kulturo kun [[Sud-Korea]], ma nun-tempala kulturo pos [[1945]] en la du landi esas diferanta. [[Literaturo]]La eguverno arto endi Nord-Korea esaskontrolas kontrolatalua da[[literaturo]] luaed guvernoarto.
 
YeEn [[2004]] [[Unionita Nacioni]] deklaris la komplexo di tombi en Goguryeo kulturala patrimonio di homalala specohomaro.
 
Nord-Korea oficale esas [[ateismo|ateista]] stato, matamen populola habitantaro praktikas [[budismo]], [[kungfuceismoKonfucianismo]], e [[Kristanismo]].
 
=== Referi ===
{{reflist}}
{{Commons|CategoryKategorio:North_Korea|Nord-Korea}}
 
{{Landi en Azia}}
83 908

redakturi