Diferi inter la revizi di Gruzia

990 bitokojn aldonis ,  antaŭ 7 jaroj
+kurta texto, imaji
(+mikra texto)
(+kurta texto, imaji)
La korekta nomo di lando esas '''Gruzia'''. ''[[Georgia]] esas la nomo di un [[Usa]]na stato. (videzVidez [[Georgia (Usa)]]):''
{{Landi
| Nomo = Gruzia
| Titulo_chefo_stato = prezidanto
| Chefo_di_stato = [[Mikhail Saakashvili]]
| Nomo_listo_chefo_guvernerioNomo_listo_chefo_guverno = Listo di chefministri di Gruzia
| Titulo_chefo_guvernerioTitulo_chefo_guverno = chefministroChefministro
| chefo_guverneriochefo_guverno = [[NikolozIrakli GilauriGaribashvili]]
| Surfaco = 69.700
| Rango_surfaco = 120
| Nomo_himno = ''Tavisupleba''
| Pekunio = [[Lari]]
| Religii = [[ortodoxa kristanismo]], 83% }}
}}
 
'''Gruzia''' (en [[Gruziana linguo|Gruziana]] საქართველო ''sak’art’velo'') esas lando qua jacas en suda parto di [[Kaukazo]]-montaro en estala rivo di [[Nigra maro]], inter [[Azia]] ed [[Europa]]. Lua vicina landi esas [[Rusia]] en nordo, [[Turkia]] ed [[Armenia]] en sudo, e [[Azerbaijan]] en sud-esto.
 
=== Historio ===
{{PA|Historio di Gruzia}}
Homo habitas kontinue la regiono di nuna Gruzia de la [[petr-epoko]]. La regiono esis okupita da [[Anciena Grekia|Greki]] e pose da [[Persian imperio|Persiani]]. Nuna chefurbochef-urbo, Tbilisi, esis fonditafondesis en [[380 aK]].
 
[[Arkivo:Earlycaucasus655.jpg|thumb|left|200px|Mapo di la regiono di [[Kaukazo]], kun le stati di [[Kolchido]] ed Iberia.]]
[[Roman imperio|Romani]] konquestis la regiono komplete en 66 aK, e lua dominacajo lastis preske 400 yari. Li introduktis [[kristanismo]] dum la [[4ma yarcento]], e rejulo [[Mirvan 3ma di Iberia]] deklaris lu l'oficala religio di lando en [[327]]. Ta akto proximigis Iberia e la [[BizancanaBizanciana Imperioimperio]].
 
[[Arkivo:Queen_Tamara_of_Georgia.jpg|thumb|180px|Rejino [[Tamar di Gruzia]].]]
[[Arabia|Arabi]] okupis Tbilisi en [[645]], ma Gruziani konservis granda autonomeso sub l'Araba rejio<ref>"Christianity and the Georgian Empire" (early history) Library of Congress, marto 1994</ref>. Dum la komenco di la [[12ma yarcento]] rejulo [[Davit 4ma di Gruzia]] lentegradope ekpulsis [[Seljuk-imperio|Seljuka turki]] de la regiono, e vinkis l'importanta [[Didgori-batalio]], en [[12 di agosto]] [[1121]]. Gruziana rejio atingis lua zenito dum lasta yari de la [[12ma yarcento|12ma]] e l'unesma yari de la [[13ma yarcento]], epoko en ke religiala tolero kreskis e la [[filozofio]] expansis su, ma yeen [[1292]] [[Mongolia|Mongoli]] okupis la regiono,. Mongola okupeso lastis til [[1310]].
 
En [[1783]] Gruzia esis okupitaokupesis da [[Rusian imperio]] signatis [[Georgievsk-kontrato]] en ke [[Rusian imperio|Rusia]] defendus la mikra rejio di Kartli-Kakheti, restajo di anciena rejii di Gruzia. Malgre ta, Rusia ne defendis Kartli-Kakheti kande [[Otoman imperio|Turkiani]] e Persiani atakis Tbilisi yeen [[1875]] e nove yeen [[1795]].
 
Ye la [[22ma di decembro]] [[1800]] caro [[Pavel 1ma di Rusia]] anexis la rejio di Kartli-Kakheti a Rusian imperio, e konfirmis l'anexo da dekreto ye la [[8 di januaro]] [[1801]]<ref>Gvosdev, Nikolas K.: ''Imperial policies and perspectives towards Georgia: 1760-1819'', Macmillan, Basingstoke 2000</ref>. Gruziana nobeleso ne aceptis la dekreto til [[1802]].
 
De [[1803]] til [[1878]] kom konsequo di diversa militi kontre [[Otoman imperio|Otomani]] e [[Persa imperio|Persiani]], Gruziana teritorio kreskis. [[Abkhazia]], por exemplo, esis okupita komplete en [[1864]]. Dum [[Rusiana Revoluciono]] komencis movemento di nedependesonedependo ma en februaro [[1921]] la Sovieta [[Reda Armeo]] okupis la lando e retrodonis la teritorio a Turkia.
 
Gruzia divenis nove nedependanta pos falo di [[Sovietia]], ye la [[9ma di aprilo]] [[1991]]. YeEn la [[26ma di mayo]] sam yaro, [[Zviad Gamsakhurdia]] esis elektita prezidanto. Gamsakhurdia pariis pri Gruziana nacionalismo, e deklaris ke [[Abkhazia]] e [[Sud-Osetia]] sejornus sub Gruzian autoritato.
 
De [[22 di decembro]] [[1991]] til [[6 di januaro]] [[1992]] okuris sangoza [[stato-stroko]] ke ekpulsis Gamsakhurdia de povo. On komencis [[interna milito]] ke lastis til [[1995]]. YeEn [[1992]] [[Eduard Shevardnadze]] retroiris a Gruzia ed unionis su a la chefi di revolto, Kitovani e Ioseliani, ed organizis triumviraro, nomizita "Konsilantaro di Stato" por guvernar lando. En [[1995]] Shevardnadze esis oficale elektita prezidanto di lando.
 
En [[2008]] okuris milito kontre la nedependesonedependo di [[Sud-Osetia]]. [[Rusia]] agnoskis la nedependesonedependo di Sud-Osetia e di [[Abkhazia]] e sendis trupi por defendar Sud-Osetiana teritorio.
 
=== Politiko ===
Gruzia esas [[demokratio|demokratiala]] parlamentala [[republiko]]. La [[chefo di stato]] esas la [[prezidanto]], qua elektesas dal populo por 5-yara periodo. La [[chefministro]] esas la [[chefo di guvernerio]], ed elektesas dal prezidanto.
 
La [[legifala povo]] kompozesas da la parlamento, formata da unika chambro kun 235 membri qui elektesas dal populo por 4-yara periodo.
 
[[Arkivo:Georgia high detail map.png|thumb|right|Mapo di Gruzia kun Abkhazia (en verda) e Sud-Osetia (en violea).]]
 
;Autonomio====Autonoma regioni en Gruzia====
* [[Adjaria]] (en sud-westo apud Nigra maro)
 
* [[Sud-Osetia]]
 
AutonomioAutonoma regiono di '''Abkhazia''' proklamis su nedependanta yeen [[1992]], ma nula stato agnoskabis la nedependantesonedependo. Nur Rusia havas bona relati kun Abkhazia. La regiono di [[Sud-Osetia]], en [[Kaukazo]] montaro (nordo di lando), deklaris su nedependanta de Gruzia ye la [[28ma di novembro]] [[1991]] ([[Nord-Osetia]] esas parto di [[Rusia]]).
 
En agosto [[2008]] Gruzia probis nesucesoze retrokonquestar [[Sud-Osetia]] kunper forco, pro quo [[Rusia]] helpis [[Sud-Osetia]].
 
=== Geografio ===
Gruzia jacas en suda [[Kaukazo]], inter [[latitudo|latitudi]]41ºN e 44ºN e [[Longitudo|longitudi]] 40ºE e 47ºE. Kun 67,900 km² ol esas montoza lando. Monto Shkhara, kun 5,068 metri di [[altitudo]] esas lua maxim alta monto.
 
=== Ekonomio ===
** Armeniana 5,6%
 
* Religio: Ortodoxismo[[Ortodoxa kristanismo]] (83%)
* Postulata vivo-duro: 61 yari (dipor viri), 68 yari (dipor mulieri)
 
La maxim granda urbo esas [[Tbilisi]], la chefurbochef-urbo. Altra granda urbi esas [[Kutaisi]], Batumi, Rustavi e Sokhumi.
 
=== Kulturo ===
93 356

redakturi