Gabon: Diferi inter la revizi

Kontenajo efacita Kontenajo adjuntita
Addbot (diskutez | kontributadi)
m Bot: Migrating 175 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q1000 (translate me)
+kurta texti
Lineo 10:
| Oficala_lingui = [[Franciana linguo|Franciana]]
| Guvernerio = [[Republiko]]
| Nomo_listo_chefo_stato = Listo di prezidistiprezidanti di Gabon
| Titulo_chefo_stato = PrezidistoPrezidanto
| Chefo_di_stato = [[Ali Bongo Ondimba]]
| Nomo_listo_chefo_guverno = Listo di chefa ministrichefministri di Gabon
| Titulo_chefo_guverno = Chefa ministroChefministro
| chefo_guverno = [[PaulDaniel BiyoghéOna MbaOndo]]
| Surfaco = 267.745
| Rango_surfaco = 76
Lineo 26:
| Nomo_himno = ''La Concorde''
| Pekunio = [[Centr-Afrikana Franko CFA]]
| Religii = [[kristanismo]]
}}
 
'''Gabon''' esas lando qua jacas en centrala [[Afrika]]. Lua vicina landi esas [[Republiko Kongo]], [[Kamerun]] ed [[Equatorala Guinea]].
 
Lineo 33:
=== Historio ===
{{PA|Historio di Gabon}}
Unesma habitanti di nuna Gabon esis [[pigmeo|pigmei]]. Pos, [[BantuBantuo]] populi. Unesma Europani, [[Portugal]]ani, arivis dum la [[15ma yarcento]]. La nomo "Gabon" havas origino en Portugalana vorto ''gabão'', qua signifikas "mantelo", qua esas aproxime la formo dil estuario di Komo fluvio proxim Libreville.
 
[[Francia]] asumis la stando di protektero di la regiono kande signatis pakti kun lokala chefi, yeen [[1839]] ed yeen [[1841]]. Franca explorero [[Pierre Savorgnan de Brazza]] arivis en la regiono yeen [[1875]] e fondis [[Franceville]]. YeEn [[1885]] Francia oficale okupis la teritorio, ma ne administris luol til [[1903]].
 
YeEn [[1910]] Gabon divenis un di quak teritorii de [[Franca Equatoral Afrika]]. YeEn [[1922]] l''unesma politikala partiso di Gabon, ''Jeunesse Gabonais'', esis fonditafondesis.
 
Gabon divenis nedependanta de [[Francia]] yeen [[1960]]. Kande lando divenis nedependanta, on existis du partisi: ''Bloc Democratique Gabonais'' - BDG - komandita da la prezidistoprezidanto [[Léon M'ba]], e ''Union Democratique et Sociale Gabonaise'' - UDSG - komandita da Jean-Hilaire Aubame, qua divenis Ministro por exteral aferi di lando. Léon M'ba esiselektesis elektita prezidistoprezidanto ed asumis povo yeen [[1961]], kun [[Omar Bongo Ondimba]] kom la vice-prezidistoprezidanto.
 
Pos M'ba asumar povo li interdiktis jurnalaro e proskriptis politikala protesti. Kande il dissolvis parlamento yeen [[1964]] por institucar guvernoguvernerio kun singla partiso, militisti atemptis ekpulsar il da [[stato-stroko]], ma pos 24 hori [[Francia|Franca]] trupi di parafalisti esis senditasendesis a Gabon por restitucar povo a M'ba. MalgreQuankam internaciona kondemno, Franciani sejornis proxim la chef-urbo por suportar il. Kande M'ba mortis yeen [[1967]] [[Omar Bongo]] asumis povo, e guvernis til lia morto yeen [[8 di junio]] [[2009]]. Lia filiulo, [[Ali Bongo Ondimba]], asumis povo yeen [[16 di oktobro]] sam yaro<ref name=State>[http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2826.htm Background note:Gabon] US Dept. of State</ref>.
 
=== Politiko ===
Gabon esas [[parlamento|parlamentala]] [[republiko]]. La [[chefo di stato]] esas la prezidisto[[prezidanto]], nunequa elektesas dal populo por 7-yara periodo. Nune essas [[Ali Bongo Ondimba]]. La [[chefo di guvernerio]] esas la [[chefa ministrochefministro]], nunequa elektesas dal prezidanto. Nune essas [[PaulDaniel BiyoghéOna MbaOndo]].
 
La [[parlamento]] havas 2 chambri: Senato ''(Sénat)'', kun 91 membri, e NacionalaNacional Asemblajo ''(Assemblée Nationale)'', kun 120 membri. La senatani elektesas dal populo por 6-yara periodo, dum ke la deputati di Nacional Asemblajo elektesas dal populo por 5-yara periodo. Lua [[konstituco]] esis adoptitaadoptesis yeen [[1961]], modifikitamodifikesis yeen [[1975]], riskribitariskribesis yeen [[1991]] e revizitarevizesis yeen [[2003]].
 
=== Geografio ===
[[Arkivo:Topographic map of Gabon-en.svg|thumb|200px|Topografiala mapo di Gabon.]]
[[Equatoro]] krucumas la teritorio di Gabon. Lua [[klimato]] esas [[Equatorala klimato|Equatorala]], kun intensa [[pluvo|pluvi]]. [[Equatorala foresto]] kovras cirkum 85% didil landoteritorio.
 
La maxim extensa fluvio di lando esas Ogooué, kun 1.,200 km di extenso. Lua maxim alta monto esas Monto Iboundji, kun 1.,575 metri di [[altitudo]].
 
=== Ekonomio ===
Lineo 62:
 
=== Kulturo ===
La [[muziko]] di Gabon esas min konocatakonocita kekam de [[Demokratial Republiko Kongo]] e [[Kamerun]]. [[Patience Dabany]] esas la maxim konocata kantistino e muzikistino di lando. Tradicionala maskili anke esas parto di lua [[folkloro]].
 
=== Referi ===