Diferi inter la revizi di Tanzania

1 191 bitokojn aldonis ,  antaŭ 7 jaroj
+mikra texto (ekonomio, demografio). + referi
m (r2.7.2+) (roboto adjuntas: pa:ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ)
(+mikra texto (ekonomio, demografio). + referi)
{{Landi|
| Nomo = Tanzania
| Lokala_nomo = Jamhuri ya Muungano wa Tanzania<br />Republic of Tanzania
| Oficala_lingui = [[Swahili linguo|Swahili]], [[Angliana linguo|angliana]]
| Guvernerio = [[Republiko]]
| Nomo_listo_chefo_stato = Listo di prezidistiprezidanti di Tanzania
| Titulo_chefo_stato = Prezidistoprezidanto
| Chefo_di_stato = [[Jakaya Mrisho Kikwete]]
| Nomo_listo_chefo_guverno = Listo di chefa ministrichefministri di Tanzania
| Titulo_chefo_guverno = Chefa ministrochefministro
| chefo_guverno = [[Mizengo Kayanza Peter Pinda]]
| Surfaco = {{formatnum:945090}}
| Rango_surfaco = 27
| Surfaco_aquo = 6,2
| Lojanti = {{formatnum:4000000043188000}}<ref>[http://www.nbs.go.tz/pdf/Tanzania_in_Figures2010.pdf Tanzania in Figures 2010]</ref>
| Rango_lojanti = 3230
| Yaro = 20062010
| Lojanto-denseso = 4146.3
| Reto_kodo = .tz
| Nomo_himno = ''Mungu ibariki Afrika''
[[Vasco da Gama]] esis l'unesma [[Europa]]no qua arivis en la regiono di nuna Tanzania, ye [[1498]]. [[Portugal]]ani konquestis komplete la litoro di regiono ye [[1525]], ma esis ekpulsita da Arabi de [[Oman]] dum [[18ma yarcento]]. Sultano [[Seyyid Said]] establisis la chef-urbo di la regiono en [[Zanzibar]] ye [[1840]]. Il developis komercala voyi ke iris til central Afrika e [[Lago Tanganyika]], e la regiono divenis centro por komerco di [[sklaveso|sklavi]].
 
De [[1880]] til [[1919]] Tanganyika divenis [[Germania]]na kolonio. Germani establisis bazala skoli e licei en la regiono. Pos fino di [[unesma mondomilito]] [[Unionita Rejio|Britaniani]] okupis la regiono ye [[1919]] ed establisis [[Britana Est Afrika]]. Ye [[1928]] li inauguris l'unesma [[fervoyo]] di la regiono, Tabora-Mwanga. BritanaBritan administro lastis til [[1961]].
 
Kontinentala parto ([[Tanganyika]]) divenis nedependanta ye [[1961]]. [[Julius Nyerere]] esis lua unesma prezidistoprezidanto. [[Zanzibar]] divenis nedependanta ye [[1963]]. Ye [[26 di aprilo]] [[1964]] [[Tanganyika]] e Zanzibar unionesis e formis Tanzania, e Nyerere divenis la prezidistoprezidanto di unionita lando.
 
Nyerere establisis [[diktatoreso]] kun singla partiso, e [[komunismo|komunista]] landi ([[Chinia]], [[Est-Germania]] e [[Soviet-Uniono]]) establisis diplomacala relati kun Tanzania. [[Koruptajo]] esis abundeganta<ref>Annabel Skinner. ''Tanzania & Zanzibar''. p. 17.</ref>.
La rejimo di singla partiso finis ye [[1985]] kande lando havis lua unesma elekto kun multa partisi, ma l'elekto esis vinkita da [[Ali Hassan Mwinyi]], de la partiso ''Chama Cha Mapinduzi'', fondita da Nyerere. Ye [[1990]] kelka grupi en Zanzibar demandis referendo pri nedependeso dil insulo, ma lia demandi esis neglijita.
 
Malgre neregulozesi en elektala proceso, [[Benjamin William Mkapa]] esis elektita prezidistoprezidanto ye [[1995]] e guvernis til [[2005]]. Ye [[2005]] okuris nove elekti, e [[Jakaya Mrisho Kikwete]] asumis kom prezidistoprezidanto.
 
=== Politiko ===
Tanzania esas parlamentala [[republiko]]. La prezidistoprezidanto - nune [[Jakaya Mrisho Kikwete]] - esas elektata da populo por 5-yara periodo, e selektas ed indikas la [[chefa ministrochefministro]] inter la membri di Nacional Asemblajo. Nacional Asemblajo havas 250 membri anke elektata por 5-yara periodo da populo. Lua nunaNuna [[konstituco]] esis ratifikita ye [[1977]].
 
[[Judiciala povo]] esas kompozata da kin niveli, e kombinas l'autoritato di tradicionala tribuala legi, islama legi e Britana komuna legi. Lando establisis specala korto por komercal aferi ye [[1999]].
=== Geografio ===
[[Arkivo:Tz-map.png|200px|right|thumb|Mapo di Tanzania.]]
Tanzania esas la 31ma maxim granda lando didil mondo en totala surfaco. Lua surfaco esas simila ad [[Nijeria]]. Ol esis formita da anciena [[kontinento|kontinentala]] stato di [[Tanganyika]] plu l'anciena [[insulo|insulala]] stato di [[Zanzibar]].
 
En nord-westo, lando esas montala. La maxim alta monto di [[Afrika]], [[KilimandjaroKilimanjaro]] (kun {{formatnum:5895}} metri di altitudo) jacas ibe. En nordo ed en westo jacas granda lagi: [[Lago Viktoria]] - la maxim vasta lago di Afrika - en nordala bordero kun [[Uganda]], e [[Lago Tanganyika]] - la maxim profunda di Afrika - en westala bordero kun [[Demokratial Republiko Kongo]].
 
En nordo anke jacas la famoza [[kratero di Ngorongoro]], e [[Naciona Parko di Serengeti]].
=== Ekonomio ===
{{PA|Ekonomio di Tanzania}}
[[Agrokultivo]] responsas priequivalas cirkum 75% di lua [[KLP]] ed employas 75% de labor-povo. La maxim signifikanta export-vari esas [[kafeo]], [[kotono]], spici, ed industriala produkti. Lando havas multa naturala rekursi, kom minerali, [[naturala gaso]] e potencialo por [[turismo]], qua kreskas omnayare.
 
Tanzania esas la 3ma maxim granda producero di [[oro]] en Afrika, pos [[Sud-Afrika]] e [[Ghana]]. L'exploro di naturala gaso en Songo Songo insuli komencis en [[2004]]<ref>[http://www.tpdc-tz.com/songo_songo.htm Songo Songo gas to electricity project]</ref>. La gaso esas uzata por produktar [[elektro]] en Dar es Salaam.
 
Laboranta pueri esas komuna en lando, specale por puerini<ref>http://personal.lse.ac.uk/manacorm/tanzania.pdf</ref>. Puerini esas uzata specale por domala verki.
 
=== Demografio ===
On kalkulis ke la totala habitantaro di Tanzania esis 43,188,000 en [[2010]]. On existas plu kam 120 rasala grupi en Tanzanialando. Sukuma, Haya, Nyakyusa, Nyamwezi, e Chagga populi havas plu kam 1 milioni personi. La maxim granda urbourbi di lando esas [[Dar es Salaam]] (plu kam 2 milioni lojanti), [[Mwanza]] e [[Zanzibar]] (plu kam 400,000 lojanti).
 
Segun statistiko de Usana Departmento di Stato, 62% profesas [[Kristanismo]], 35% [[Islamo]] e 3% lokala tribuala religii<ref>http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127259.htm</ref>. Tamen, ''The World Factbook'' kalkulas ke 30% esas kristani, 35% esas islamani e 35% profesas tribuala religii<ref>https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tz.html</ref>.
* Religii: [[Kristanismo]], [[Islamo]], lokala tribuala religii.
 
=== Kulturo ===
Lingui:Oficala (oficala)lingui: [[Swahili-linguo|Swahili]], [[Angliana linguo|Angliana]]. Pluse deki de lokala lingui. [[Arabiana linguo|Arabiana]] esas uzata en [[Zanzibar]].
 
La maxim populala sporto di lando esas [[futbalo]], malgre lando nulatempe partoprenis en [[Mondala Kupo di Futbalo]]. En [[muziko]], la maxim populala stili esas lokala [[hip hop]] (konocata kom "bongo flava", kantata en [[swahili-linguo]]), [[rumba]] e [[reggae]]. En [[literaturo]] la precipua nomi esas [[Godfrey Mwakikagile]], Mohamed Said, Abdulrazak Gurnah, profesoro Julius Nyang'oro, ed altra.
 
=== Referi ===
{{Commons|CategoryKategorio:Tanzania|Tanzania}}
{{reflist}}
 
83 002

redakturi